Fitorja e demokratëve në zgjedhjet e mesmandatit në Shtetet e Bashkuara pritet të ketë ndikim përtej kufijve amerikanë, duke nxitur reagime dhe vlerësime të reja nga aleatët, partnerët tregtarë dhe kundërshtarët e Uashingtonit.
Rezultatet e zgjedhjeve mund të ndikojnë në mënyrën se si administrata e presidentit Donald Trump do t’i trajtojë konfliktet ndërkombëtare, marrëdhëniet tregtare dhe politikat e jashtme, ndërsa demokratët pritet të kenë më shumë mundësi për të ushtruar presion ndaj Shtëpisë së Bardhë.
Ndikimet e mundshme përfshijnë zhvillimet në Lindjen e Mesme, mbështetjen për Ukrainën, marrëdhëniet tregtare me Kinën dhe vendet e tjera, si dhe rregullimin e industrisë së inteligjencës artificiale.
Irani dhe Izraeli
Ende nuk është e qartë se si humbja e kontrollit të Kongresit nga republikanët do të ndikojë në ecurinë e konfliktit tetëmujor të SHBA-së me Iranin. Megjithatë, rezultatet e zgjedhjeve tregojnë se një pjesë e konsiderueshme e votuesve është lodhur nga lufta, të cilën shumë prej tyre e lidhin me rritjen e ndjeshme të çmimeve të karburanteve.
Disa qeveri të Gjirit Persik vlerësojnë se Trumpi ka më shumë arsye se më parë për të kërkuar një marrëveshje paqeje dhe se mundësia e një sulmi tjetër në shkallë të gjerë ndaj Iranit është zvogëluar pas zgjedhjeve. Kështu kanë bërë të ditur për Reuters dy burime që kanë njohuri mbi qëndrimet e qeverive të rajonit.
Megjithatë, humbja e thellë e republikanëve mund t’i japë gjithashtu më shumë guxim Teheranit.
“Nëse Teherani e kupton se Trumpit i duhet një marrëveshje, por jo çfarëdo marrëveshjeje, mund të krijohet një mundësi reale për t’i dhënë fund luftës”, ka thënë Ebtesam al-Ketbi nga Qendra e Politikave e Emirateve. Megjithatë, ajo ka shtuar se interpretimi i rezultateve si shenjë dobësie mund të çojë në “një përshkallëzim të ri ushtarak”.
Ndërkohë, për Izraelin, kontrolli i Dhomës së Përfaqësuesve dhe Senatit nga demokratët mund të shtojë mbikëqyrjen e Kongresit mbi operacionet ushtarake izraelite në Iran, Gazë dhe Liban.
Ky zhvillim mund të ndikojë edhe në mbështetjen tradicionale amerikane për Izraelin, përmes ndihmës ushtarake dhe shitjes së armëve.
Rivalët politikë të kryeministrit Benjamin Netanyahu i kanë shfrytëzuar fitoret e demokratëve për ta kritikuar atë për dobësimin e mbështetjes dypartiake në SHBA gjatë qeverisjes së tij. Kjo vjen në një kohë kur ata po përpiqen të krijojnë një koalicion pas zgjedhjeve të javës së kaluar në Izrael.
Çmimet e karburanteve
Konflikti me Iranin ka penguar furnizimin me naftë bruto dhe gaz natyror të lëngshëm nga Gjiri Persik, duke shkaktuar rritje të çmimeve të energjisë dhe karburanteve në pompat e furnizimit në mbarë botën.
Tregjet e energjisë vlerësuan të mërkurën se rezultatet e zgjedhjeve mund t’u japin shtysë të mëtejshme negociatave të paqes mes SHBA-së dhe Iranit.
Çmimi i naftës ka shënuar rënie për të tretën ditë radhazi, megjithëse rezervat e ulëta kanë penguar një rënie edhe më të madhe, sipas njohësve të tregut.
“Tregu duket gjithnjë e më shumë se po vë bast që presidenti Trump dëshiron ta lërë pas luftën në Lindjen e Mesme”, ka thënë Ole Hansen, analist në Saxo Bank.
Ukraina
Politika e administratës Trump ndaj Ukrainës mund të përballet me presion të shtuar pas fitores së demokratëve. Trumpi kryesisht ka ndërprerë ndihmën e drejtpërdrejtë financiare dhe ushtarake amerikane për Kievin, ndonëse Ukraina vazhdon të përballet me pushtimin rus dhe mbështetja për të ka qenë e gjerë mes ligjvënësve demokratë dhe republikanë.
Presidenti amerikan ka shkaktuar pakënaqësi te anëtarët e Kongresit, përfshirë shumë republikanë, për shkak të vendimeve për heqjen e sanksioneve ndaj naftës ruse dhe pezullimin e sanksioneve ndaj sektorit energjetik të Rusisë, vetëm pak javë pasi i kishte nënshkruar ato në ligj.
Kontrolli i të dyja dhomave të Kongresit u mundëson demokratëve të propozojnë një paketë të re ndihme për Ukrainën. Nëse arrijnë të sigurojnë mbështetjen e mjaftueshme të republikanëve dhe shumicën prej dy të tretash, një paketë e tillë mund të miratohet edhe në rast se Trumpi vendos veton.
Megjithatë, rritja e mundshme e ndihmës amerikane nuk pritet të ndodhë menjëherë dhe nuk do ta zgjidhte nevojën më urgjente të Ukrainës: mungesën e raketave interceptuese Patriot, të prodhuara në SHBA, për mbrojtjen e infrastrukturës energjetike dhe qyteteve gjatë dimrit.
Demokratët mund të synojnë të kundërshtojnë edhe politika të tjera të presidentit amerikan.
Kongresmeni demokrat Gregory Meeks nga New Yorku, kandidat për të drejtuar Komisionin e Punëve të Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve, ka paraqitur një projektligj dypartiak për të bllokuar planin e Trumpit për rikthimin e naftës ruse në tregun global.
Megjithatë, rezultatet e zgjedhjeve nuk pritet të ndryshojnë qëndrimin e administratës Trump në negociatat trepalëshe të paqes me Rusinë. Në këto bisedime, Uashingtoni i ka bërë presion Ukrainës që të bëjë lëshime për arritjen e një marrëveshjeje, ndërsa njëkohësisht ka diskutuar me Moskën për marrëveshje biznesi që do të favorizonin investitorët amerikanë.
Kremlini ka deklaruar se shpreson që rezultatet e zgjedhjeve të mesmandatit të mos ndikojnë në atë që e ka cilësuar si “përpjekjet e Trumpit për paqe”.
Tregtia
Fitorja e demokratëve mund t’u japë disa vendeve aziatike më shumë arsye për të vonuar zbatimin e zotimeve për investime që kishin marrë përsipër për të shmangur tarifat doganore amerikane.
Ndërkohë, Kina, si rivali kryesor ekonomik i SHBA-së, mund ta shohë këtë zhvillim si një avantazh në negociatat tregtare që janë në zhvillim.
Megjithatë, marrëdhëniet e përgjithshme ekonomike mes dy fuqive pritet të mbeten në një gjendje “stabiliteti të brishtë”, ka thënë Chim Lee, analist i politikave industriale në Njësinë e Inteligjencës së revistës The Economist në Pekin.
Humbjet e republikanëve në zgjedhjet e mesmandatit mund të ndikojnë edhe në negociatat tregtare mes Indisë dhe SHBA-së, të cilat janë vonuar për shkak të përpjekjeve të New Delhit për të mbrojtur fermerët e vendit.
“Pas humbjeve të SHBA-së në zgjedhjet e mesmandatit, aftësia e presidentit Donald Trump për të vendosur tarifa arbitrare do të përballet patjetër me sfida. Në një moment, atij i duhet miratimi i Kongresit për masat tregtare dhe, në këtë aspekt, pozita e tij është dobësuar”, ka thënë Anup Wadhawan, ish-sekretar i Tregtisë në qeverinë federale të Indisë.
Kongresi amerikan ka kompetencë të rregullojë tregtinë dhe të përcaktojë tarifat e importit. Megjithatë, Trumpi ka shfrytëzuar ligje të caktuara për të vendosur tarifa, duke u bazuar në argumente që lidhen me sigurinë kombëtare ose praktikat e padrejta tregtare.
Përpjekjet e demokratëve për ta kufizuar këtë pushtet pritet të përballen me veton presidenciale.
Një tjetër çështje që mbetet e hapur është nëse Trumpi do t’i zbatojë kërcënimet e tij të fundit, përfshirë vendosjen e një tarife prej 100 për qind ndaj vendeve evropiane që aplikojnë taksa për shërbimet digjitale të gjigantëve amerikanë të teknologjisë.
Po ashtu, pikëpyetje ngre edhe një kredi prej 3 miliardë eurosh për kompaninë Airbus, e propozuar nga Banka Evropiane e Investimeve, e cila mund të rrezikojë armëpushimin tregtar mes SHBA-së dhe Bashkimit Evropian, që ka qenë kryesisht në fuqi që nga viti 2025.
Inteligjenca artificiale dhe teknologjia
Rezultatet e sondazheve pas votimit treguan se shumë amerikanë janë të shqetësuar për zgjerimin e shpejtë të qendrave të të dhënave për inteligjencën artificiale. Kjo ka shkaktuar shqetësim te investitorët dhe ka ndikuar në aksionet e prodhuesve kryesorë aziatikë të çipave.
Një fitore e demokratëve në të dyja dhomat e Kongresit mund të shtojë presionin ndaj kompanive të teknologjisë dhe të sjellë rregullim më të madh të sektorit të inteligjencës artificiale.
“Fitorja e demokratëve në të dyja dhomat e Kongresit do të shtonte presionin ndaj kompanive të teknologjisë dhe mund të sillte më shumë rregullim të gjithçkaje që lidhet me inteligjencën artificiale. Kjo mund të ngadalësonte ritmet e jashtëzakonshme të rritjes që shohim çdo ditë dhe shpesh i marrim si të mirëqena”, ka thënë Jake Dollarhide, drejtor ekzekutiv i Longbow Asset Management në Oklahoma.
Pas rezultateve të zgjedhjeve, të mërkurën kanë rënë aksionet e disa prej kompanive kryesore aziatike të çipave dhe inteligjencës artificiale, përfshirë TSMC, Samsung Electronics, SK Hynix dhe Kioxia.
Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!
Burimi: Sinjali