Vrima e ozonit mbi Antarktidë është zgjeruar ndjeshëm gjatë vitit 2026, duke arritur në kulmin e saj një sipërfaqe prej 27.1 milionë kilometrash katrorë, gati tri herë më të madhe se territori i Shteteve të Bashkuara.
Sipas një raporti të publikuar më 4 nëntor nga NASA dhe Administrata Kombëtare Oqeanike dhe Atmosferike (NOAA), kjo është vrima më e madhe e ozonit e regjistruar gjatë dekadës së fundit dhe e shtata më e madhja në 48 vjet monitorim.
Matjet tregojnë se më 18 shtator 2026, zona me përqendrim të ulët të ozonit arriti përmasat maksimale prej 27.1 milionë kilometrash katrorë. Ndërsa sipërfaqja mesatare gjatë periudhës 7 shtator – 13 tetor ishte rreth 25 milionë kilometra katrorë.
Shkencëtarët shpjegojnë se shkaku kryesor i këtij zgjerimi ishte një vorbull polare jashtëzakonisht e fuqishme, e cila mbajti ajrin e ftohtë të përqendruar mbi Antarktidë dhe krijoi kushte më të favorshme për shkatërrimin e ozonit në stratosferë.
Amy Butler, shkencëtare në NOAA, ka shpjeguar se sistemet atmosferike që zakonisht ndihmojnë në dobësimin e vorbullës polare ishin veçanërisht të dobëta gjatë gushtit dhe shtatorit. Si rezultat, proceset kimike që dëmtojnë shtresën e ozonit u zhvilluan në një hapësirë më të madhe se zakonisht.
Megjithatë, ekspertët theksojnë se përmasat e mëdha të vrimës këtë vit nuk nënkuptojnë se procesi afatgjatë i rikuperimit të shtresës së ozonit është përkeqësuar.
Paul Newman, shkencëtar i NASA-s, ka vlerësuar se vrima e këtij viti do të kishte qenë edhe më e madhe, për rreth 2.6 deri në 5.2 milionë kilometra katrorë, nëse substancat që shkatërrojnë ozonin do të ishin ende në nivelet e vitit 2000.
Një rol të rëndësishëm në përmirësimin gradual të situatës ka luajtur Protokolli i Montrealit, marrëveshja ndërkombëtare e vitit 1987 për kufizimin e substancave që dëmtojnë shtresën e ozonit. Sipas NOAA-s, përqendrimi i klorit në stratosferën antarktike është ulur me rreth një të tretën nga nivelet kulmore të së kaluarës.
Shtresa e ozonit mbron jetën në Tokë duke thithur një pjesë të madhe të rrezatimit të dëmshëm ultravjollcë të Diellit. Hollimi i saj mund të rrisë rrezikun për kancer të lëkurës, dëmtime të syve dhe pasoja për ekosistemet.
NASA dhe NOAA vlerësojnë se shtresa e ozonit mbi Antarktidë mund të rikuperohet drejt niveleve historike gjatë viteve 2070. Deri atëherë, përmasat e vrimës mund të vazhdojnë të ndryshojnë nga viti në vit, në varësi të temperaturave dhe kushteve atmosferike.
Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!
Burimi: Sinjali