Rezultatet e mira laboratorike nuk e tregojnë gjithmonë gjendjen e vërtetë të arterieve. Një analizë që shumë njerëz nuk e kanë bërë asnjëherë mund të zbulojë një rrezik të rëndësishëm për zemrën
Infarkti i zemrës mund të ndodhë edhe te personat që kanë vlera normale ose jo shumë të larta të kolesterolit. Kjo ndodh sepse analizat e zakonshme të gjakut nuk i identifikojnë të gjithë faktorët që ndikojnë në shëndetin e arterieve.
Njëri prej tyre është lipoproteina(a), e njohur si Lp(a), një tregues që zakonisht nuk përfshihet në analizën standarde të yndyrave në gjak.
Lipoproteina(a) konsiderohet faktor i pavarur rreziku për aterosklerozën, procesin gjatë të cilit krijohen pllaka yndyrore në muret e arterieve.
Për këtë arsye, një person mund të zhvillojë aterosklerozë apo të pësojë infarkt edhe pa pasur kolesterol shumë të lartë. Niveli i rritur i kësaj lipoproteine mund të jetë një nga faktorët që shpjegojnë rrezikun e shtuar kardiovaskular.
Çfarë është lipoproteina(a) dhe pse konsiderohet e rrezikshme?
Lipoproteina(a) është një grimcë që transporton kolesterolin në gjak. Ajo i ngjan kolesterolit LDL, të njohur si kolesteroli i keq, por përmban edhe një proteinë shtesë, të quajtur apolipoproteina(a).
Kur niveli i saj është i lartë, mund të kontribuojë në krijimin e pllakave aterosklerotike, në proceset inflamatore dhe në rritjen e rrezikut për ngjarje kardiovaskulare.
Veçoria kryesore është se niveli i Lp(a) përcaktohet kryesisht nga faktorët gjenetikë, prandaj një person mund ta ketë të lartë pavarësisht ushqyerjes së shëndetshme, aktivitetit fizik dhe peshës trupore.
Sipas Shoqatës Amerikane të Zemrës (AHA), nivelet e larta të Lp(a) lidhen jo vetëm me infarktin dhe goditjen në tru, por edhe me stenozën e valvulës së aortës, një sëmundje që pengon rrjedhjen normale të gjakut nga zemra.
Sa duhet të jetë vlera e lipoproteinës(a)?
Udhëzimet e përditësuara të vitit 2026 të American College of Cardiology dhe American Heart Association e konsiderojnë Lp(a) faktor që rrit rrezikun kardiovaskular kur vlera arrin ose tejkalon:
50 mg/dL, në laboratorët që përdorin këtë njësi matëse;
125 nmol/L, në laboratorët që raportojnë përqendrimin në këtë njësi.
Sipas këtyre udhëzimeve, vlera të tilla lidhen me një rrezik afërsisht 40 për qind më të lartë për sëmundje aterosklerotike kardiovaskulare. Në nivele edhe më të larta, rreziku mund të rritet më tej.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë se çdo person me Lp(a) të lartë do të pësojë infarkt. Rreziku individual varet edhe nga mosha, tensioni arterial, diabeti, duhanpirja, kolesteroli LDL dhe faktorë të tjerë.
Kush duhet ta bëjë këtë analizë?
Rekomandimet më të reja amerikane dhe ato të Shoqatës Evropiane të Kardiologjisë (ESC) këshillojnë matjen e Lp(a) të paktën një herë gjatë jetës së çdo të rrituri.
Analiza është veçanërisht e rëndësishme për personat që kanë histori familjare të infarktit në moshë të re, sëmundje të hershme të arterieve, kolesterol të lartë të trashëguar ose familjarë me Lp(a) të rritur.
Për shkak se niveli i saj zakonisht mbetet relativisht i qëndrueshëm, matja e përvitshme nuk është e nevojshme për shumicën e njerëzve.
Nëse rezultati është i lartë, mund të rekomandohet testimi edhe i familjarëve të afërt.
Çfarë duhet bërë nëse lipoproteina(a) është e lartë?
Ndryshe nga kolesteroli LDL, niveli i Lp(a) nuk ulet në mënyrë të konsiderueshme vetëm nëpërmjet dietës apo aktivitetit fizik.
Megjithatë, këto masa mbeten shumë të rëndësishme për mbrojtjen e zemrës.
Te personat me Lp(a) të rritur, mjeku mund të rekomandojë kontroll më intensiv të kolesterolit LDL, tensionit arterial dhe diabetit, ndërprerjen e duhanit dhe, sipas rrezikut individual, trajtim me barna për uljen e LDL-së.
Statinat, për shembull, nuk e ulin drejtpërdrejt Lp(a), por mund të zvogëlojnë ndjeshëm rrezikun kardiovaskular duke ulur kolesterolin LDL.
Mesazhi kryesor është se kolesteroli normal nuk nënkupton domosdoshmërisht mungesë të rrezikut për infarkt. Një analizë relativisht e thjeshtë gjaku, e kryer të paktën një herë gjatë jetës, mund të zbulojë një faktor të rëndësishëm të trashëguar dhe të ndihmojë në parandalimin më të mirë të sëmundjeve të zemrës. /Telegrafi/