Kosova ka një Qeveri që vazhdimisht përballet me kritika për ekonominë, shëndetësinë, drejtësinë, arsimin dhe funksionimin e institucioneve. Por përballë saj qëndron një opozitë, roli dhe efektiviteti i së cilës meritojnë po aq vëmendje. A po e sfidon realisht opozita pushtetin, apo kundërshtimi politik po kufizohet gjithnjë e më shumë në deklarata, konferenca për media dhe postime në rrjetet sociale?
Në një sistem demokratik, opozita nuk është thjesht grupimi politik që nuk është pjesë e Qeverisë. Ajo ka përgjegjësinë të kontrollojë pushtetin, të kërkojë llogaridhënie, të identifikojë dështimet dhe të ofrojë alternativa konkrete për qytetarët.
Por sa po e përmbush opozita kosovare këtë rol?
Shumë kritika ndaj Kurtit, por ku janë rezultatet?
Partia Demokratike e Kosovës, Lidhja Demokratike e Kosovës dhe Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës vazhdojnë të kundërshtojnë politikat e Qeverisë së Albin Kurtit.
Kritikat për çmimet e larta, gjendjen në shëndetësi, mungesën e investimeve, problemet në arsim dhe zhvillimet në drejtësi nuk kanë munguar.
Megjithatë, ekziston një dallim thelbësor ndërmjet të qenit kundër Qeverisë dhe të ushtruarit të një opozitarizmi efektiv.
Një deklaratë e ashpër mund të prodhojë vëmendje mediatike për disa orë, por jo domosdoshmërisht përgjegjësi politike.
Një akuzë për keqmenaxhim mund të ngjallë debat publik, por pa kërkesa për dokumentacion, iniciativa parlamentare dhe ndjekje institucionale, ajo rrezikon të mbetet vetëm pjesë e përplasjes së përditshme politike.
Opozita nuk mund ta masë suksesin vetëm me numrin e reagimeve kundër kryeministrit. Pyetja është se çfarë ka arritur të ndryshojë përmes tyre.
A është Facebook-u bërë arena kryesore e opozitës?
Një nga dukuritë që karakterizon debatin politik në Kosovë është përdorimi i vazhdueshëm i rrjeteve sociale për të kundërshtuar pushtetin.
Deputetët reagojnë, kritikojnë, publikojnë shifra dhe kërkojnë përgjegjësi.
Por a vazhdon e njëjta betejë edhe në Kuvend?
A shndërrohen kritikat në interpelanca, hetime parlamentare, iniciativa ligjore dhe kërkesa konkrete për llogaridhënie?
Këto janë pyetjet mbi të cilat duhet të vlerësohet efektiviteti i opozitës.
Sepse një opozitë që e kundërshton Qeverinë vetëm përmes komunikimit publik, pa shfrytëzuar mekanizmat institucionalë që ka në dispozicion, rrezikon ta reduktojë rolin e saj në komentimin e vendimeve të pushtetit.
Opozita duhet të ofrojë alternativa, jo vetëm të evidentojë problemet
Kritikimi i Qeverisë për rritjen e çmimeve është pjesë legjitime e debatit politik.
Por qytetarët kanë nevojë të dinë edhe çfarë do të bënte ndryshe opozita për ta përballuar koston e jetesës.
E njëjta pyetje vlen për shëndetësinë, ku problemet me punësimin e mjekëve, furnizimin me barna dhe funksionimin e institucioneve publike kërkojnë zgjidhje të qëndrueshme.
Në drejtësi, opozita mund të kërkojë përgjegjësi për dështimet institucionale, por njëkohësisht duhet të paraqesë propozime që forcojnë pavarësinë dhe efikasitetin e sistemit.
Të identifikosh një problem është një pjesë e punës opozitare. Të ofrosh një zgjidhje të besueshme është pjesa tjetër.
Partitë opozitare, më shumë të përqendruara te vetja sesa te Qeveria?
Një tjetër çështje që meriton vëmendje është funksionimi i brendshëm i partive opozitare.
Garat për udhëheqje, ndryshimet organizative dhe diskutimet për drejtimin politik mund të ndikojnë në mënyrën se si partitë e ushtrojnë rolin e tyre në Kuvend.
Kur energjia politike përqendrohet te pozicionet e brendshme, ekziston rreziku që kundërshtimi i Qeverisë të mbetet në plan të dytë.
Megjithatë, demokracia e brendshme partiake është e domosdoshme dhe nuk duhet të konsiderohet automatikisht pengesë për opozitarizmin.
Çështja është nëse partitë arrijnë të ruajnë njëkohësisht organizimin e brendshëm dhe një strategji të qartë për kontrollin e pushtetit.
A po përfiton Qeveria nga mungesa e një opozite të bashkërenduar?
Një opozitë e përçarë ose pa koordinim të mjaftueshëm mund ta ketë më të vështirë të ushtrojë presion politik dhe parlamentar.
PDK, LDK dhe AAK kanë identitete, interesa dhe prioritete të ndryshme politike. Ato nuk kanë detyrim të pajtohen për çdo çështje.
Por kur bëhet fjalë për transparencën, shpenzimin e parasë publike dhe përgjegjësinë e institucioneve, bashkëpunimi parlamentar mund të jetë një mjet i rëndësishëm për mbikëqyrjen e Qeverisë.
Në mungesë të tij, kundërshtimet individuale të deputetëve mund të mos prodhojnë ndikimin që do të kishte një veprim i koordinuar institucional.
Nga ana tjetër, përgjegjësia për llogaridhënien nuk i takon vetëm opozitës. Qeveria ka detyrimin të jetë transparente dhe t’i nënshtrohet kontrollit parlamentar, pavarësisht fuqisë politike të kundërshtarëve të saj.
A është kjo opozita më e dobët në historinë e Kosovës?
Kjo është një pyetje që mund të shtrohet, por përgjigjja kërkon më shumë sesa përshtypje politike.
Për të arritur në një përfundim të tillë, duhet të krahasohen rezultatet e opozitave në periudha të ndryshme: sa iniciativa kanë ndërmarrë, sa hetime parlamentare kanë kërkuar, sa herë kanë arritur ta detyrojnë Qeverinë të japë llogari dhe çfarë ndryshimesh kanë prodhuar.
Pa një krahasim të tillë, cilësimi si opozita më e dobët ndonjëherë do të ishte më shumë gjykim politik sesa konstatim i mbështetur në fakte.
Megjithatë, kjo nuk e përjashton nevojën për një debat serioz mbi efektivitetin e opozitës aktuale.
Kush po e mban pushtetin përgjegjës?
Në fund, qytetarët nuk kanë nevojë vetëm për një Qeveri që premton rezultate dhe një opozitë që i kundërshton ato premtime.
Ata kanë nevojë për institucione që kontrollojnë njëra-tjetrën, për transparencë në shpenzimin e parasë publike dhe për alternativa politike që mund të vlerësohen mbi bazën e propozimeve konkrete.
Një opozitë nuk bëhet e fuqishme vetëm duke qenë e zëshme. Ajo bëhet efektive kur përdor instrumentet demokratike për të kërkuar përgjegjësi dhe për të ndikuar në vendimmarrje.
Prandaj, pyetja që duhet t’i shtrohet sot opozitës kosovare nuk është vetëm sa fort po e kundërshton Albin Kurtin, por çfarë po arrin konkretisht përmes këtij kundërshtimi.
Sepse në demokraci, Qeveria duhet të japë llogari për mënyrën se si qeveris, ndërsa opozita për mënyrën se si e ushtron përgjegjësinë e saj për ta kontrolluar pushtetin.
Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!
/GazetaSinjali/
Burimi: Sinjali