Një analizë e re ka ndryshuar mënyrën se si vlerësohen burimet e proteinave. Ushqimi që kryesoi renditjen nuk ishte as mishi, as peshku dhe as vezët
Kur flasim për ushqimet e pasura me proteina, zakonisht mendojmë për mishin, vezët, peshkun dhe produktet e qumështit. Megjithatë, një analizë shkencore e 20 burimeve të proteinave ka nxjerrë një rezultat interesant: vendin e parë e ka zënë një ushqim me origjinë bimore.
Studiuesi ka krahasuar 20 ushqime të pasura me proteina për të përcaktuar se cilat ofrojnë përfitimet më të mëdha, duke marrë parasysh jo vetëm vlerat ushqyese, por edhe çmimin, disponueshmërinë dhe ndikimin e prodhimit të tyre në mjedis.
Në krye të renditjes është tofu, një produkt i përgatitur nga soja, ndërsa në vendin e fundit është renditur djathi çedar.
Analiza, e publikuar më 29 korrik 2026 në revistën shkencore Frontiers in Sustainable Food Systems, është realizuar nga dr. Chris Macdonald, studiues në Universitetin e Kembrixhit.
Ai ka zhvilluar një sistem vlerësimi që kombinon ndikimin e ushqimeve në shëndetin e njeriut, përballueshmërinë ekonomike, disponueshmërinë dhe ndikimin në mjedis.
Rezultatet treguan një epërsi të qartë të burimeve bimore. Pesë ushqimet e para në renditje ishin me origjinë bimore, ndërsa pesë të fundit ishin produkte me origjinë shtazore.
shutterstock
Pse tofu zuri vendin e parë?
Tofu arriti rezultatin më të lartë të përgjithshëm falë përbërjes së favorshme ushqyese dhe ndikimit relativisht të ulët që prodhimi i tij ka në mjedis.
Ky produkt përgatitet nga qumështi i sojës dhe është një burim i rëndësishëm proteinash bimore. Një nga përparësitë e tij është se përmban të nëntë aminoacidet esenciale, të cilat organizmi nuk mund t’i prodhojë vetë dhe duhet t’i marrë përmes ushqimit.
Në kategorinë mjedisore, tofu fitoi maksimumin prej 16 pikësh. Vlerësimi përfshinte emetimet e gazeve serrë, ndotjen e ujit, përdorimin e tokës dhe konsumin e ujit të ëmbël.
Për shembull, sipas të dhënave të përdorura në analizë, prodhimi i 100 gramëve proteina nga tofu lidhej me rreth 0.61 kilogramë emetime të barasvlershme me dioksidin e karbonit, krahasuar me 64.19 kilogramë për të njëjtën sasi proteinash nga mishi i viçit.
Edhe në kategorinë që përfshinte shëndetin dhe mundësinë e blerjes, tofu mori 20 nga 24 pikët e mundshme. Në total, ai grumbulloi 36 nga 40 pikë.
Pesë burimet më të mira të proteinave sipas renditjes
1. Tofu. Produkt nga soja, burim i proteinave të plota.
2. Farat chia. Përmbajnë proteina, fibra dhe yndyra të pangopura.
3. Fasulet. Burim i përballueshëm proteinash bimore dhe fibrash.
4. Kinoa. Drithë pseudodrithër që përmban të nëntë aminoacidet esenciale.
5. Farat e lulediellit. Përmbajnë proteina, vitaminë E dhe yndyra të pangopura.
Autori thekson se cilësia e një ushqimi proteinik nuk mund të përcaktohet vetëm nga sasia e proteinave që përmban. Duhet të shqyrtohen edhe përbërja ushqyese, kostoja, mundësia për ta siguruar dhe burimet që nevojiten për prodhimin e tij.
Proteinat bimore kanë përparësi, por jo në çdo aspekt
Rezultatet sugjerojnë se burimet bimore të proteinave mund të jenë zgjedhje më të favorshme kur vlerat ushqyese, kostoja dhe ndikimi mjedisor analizohen së bashku.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë se tofu është domosdoshmërisht ushqimi më i shëndetshëm për çdo person, apo se proteinat shtazore janë zgjedhje të këqija.
Mishi, peshku, vezët dhe produktet e qumështit mund të sigurojnë proteina cilësore dhe lëndë të tjera ushqyese të rëndësishme. Nga ana tjetër, kombinimi i burimeve të ndryshme bimore mund të plotësojë nevojat e organizmit për aminoacide esenciale.
Duhet pasur parasysh edhe se sistemi i vlerësimit është ende në versionin e tij të parë. Për më tepër, çmimet dhe disponueshmëria e produkteve janë vlerësuar duke përdorur të dhëna nga tregu britanik, prandaj rezultatet ekonomike mund të ndryshojnë nga një vend në tjetrin.
Qëllimi i analizës nuk është të shpallë një ushqim si zgjedhjen e vetme të duhur, por t’u japë konsumatorëve një pasqyrë më të plotë të përparësive dhe kufizimeve të burimeve të ndryshme të proteinave.
Në fund, mesazhi kryesor është se zgjedhja e ushqimeve të pasura me proteina nuk duhet të mbështetet vetëm në sasinë e tyre, por edhe në cilësinë ushqyese dhe ndikimin që kanë në shëndet dhe mjedis. /Telegrafi/