Negociatorët amerikanë kanë hedhur idenë që Ukraina të tërheqë forcat e saj të mbetura nga rajoni lindor i Donbasit, në këmbim të anëtarësimit në NATO, ka deklaruar presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky.
SHBA-ja nuk i ka konfirmuar komentet e presidentit ukrainas. Një zyrtar amerikan i tha BBC-së se “vazhdojnë të diskutohen shumë ide”, por se çdo marrëveshje përfundimtare duhet të miratohet nga të dyja palët.
Deklaratat e Zelenskyt erdhën pas takimeve të të dërguarve amerikanë me të dhe presidentin rus, Vladimir Putin, në kuadër të përpjekjeve të Uashingtonit për t’i dhënë fund luftës mes dy vendeve, transmeton Telegrafi.
Kievi prej kohësh synon anëtarësimin në aleancën ushtarake, por kjo mundësi është kundërshtuar më parë nga SHBA-ja dhe disa vende të tjera. Ndërkohë, Rusia ka deklaruar se nuk mund të pranojë praninë e një tjetër anëtari të NATO-s në kufirin e saj.
“Amerikanët ngritën një pyetje: ‘Po sikur Ukraina të anëtarësohet në NATO? A do të tërhiqej Ukraina nga Donbasi?’ Kjo ishte hera e parë që u ngrit një çështje e tillë”, tha Zelensky në komentet e publikuara nga zyra e tij të shtunën.
Ai shtoi se, nëse do të merrte një propozim konkret që përfshin garanci të sigurisë, mungesë kufizimesh për ushtrinë ukrainase dhe fonde për rindërtimin e vendit, do ta dërgonte atë për miratim në referendum.
Të dërguarit amerikanë Jared Kushner dhe Steve Witkoff udhëtuan të enjten në Dublin të Irlandës, ku u takuan me Zelenskyn, pas një raundi bisedimesh me Putinin në Moskë.
Komentet e Putinit dhe zyrtarëve të Kremlinit sugjerojnë se qëndrimi i Rusisë për luftën nuk ka ndryshuar. Moska ka kërkuar më parë kufizimin e madhësisë së ushtrisë ukrainase, lëshime territoriale dhe neutralitet të garantuar për Kievin si kushte për një marrëveshje paqeje.
Ukraina i ka kundërshtuar këto kërkesa, duke argumentuar se kufizimet e tilla do ta dobësonin aftësinë e saj për t’u mbrojtur nga një pushtim i mundshëm në të ardhmen.
Edhe disa anëtarë të tjerë të NATO-s, përveç SHBA-së, janë të rezervuar për anëtarësimin e Ukrainës, ndërsa besohet se edhe vetë Kievi e konsideron këtë mundësi jorealiste në rrethanat aktuale. Kremlini, nga ana tjetër, e ka kundërshtuar vazhdimisht një zgjerim të tillë të aleancës.
Është e mundur që të dërguarit amerikanë po përpiqeshin të kuptonin se cilat janë vijat e kuqe të Ukrainës sa u përket territoreve të pushtuara në Donbas. Zelensky kishte deklaruar së fundmi se dy ndërmjetësit amerikanë besonin se Kievi duhej të hiqte dorë nga territore për të arritur paqen dhe se po ushtronin presion për të përmbyllur sa më shpejt një marrëveshje.
Ukraina beson se ambiciet e Rusisë shkojnë shumë më larg dhe prej kohësh e sheh NATO-n si garancinë e vetme të sigurt për mbrojtjen e saj.
Zelensky tha se ideja e tërheqjes nga Donbasi ishte rikthyer në diskutim, si pjesë e një “bisede jashtëzakonisht të vështirë” për sigurinë evropiane.
Ndërkohë, duket se deklaratat e tij janë edhe një kundërpërgjigje ndaj qëndrimit gjithnjë e më të ashpër të Rusisë. Moska po flet për krijimin e një “arkitekture të re të sigurisë evropiane”, formulim që prej kohësh përdoret nga Rusia për të kërkuar dobësimin e NATO-s.
Çështja duket se ka qenë në qendër të raundit të fundit të bisedimeve mes Ukrainës, Rusisë dhe SHBA-së, të mbajtura këtë javë në Abu Dhabi.
Disa orë pas deklaratave të Zelenskyt, Jared Kushner u përpoq të zbusë pritjet lidhur me mundësinë e anëtarësimit të Ukrainës në NATO, duke kërkuar “konfidencialitet” në një proces të ndjeshëm.
Ai tha se gjatë negociatave ishin raportuar propozime “maksimaliste”, si dhe “retorikë e fortë politike”. Në një koment që dukej si kritikë ndaj Kievit, Kushner iu referua diskutimeve private që synojnë shqyrtimin e ideve të reja për t’i dhënë fund asaj që e cilësoi si një “luftë të tmerrshme”.
Sipas tij, shpresohet që këto ide të çojnë në propozime të reja ose në përparime konkrete në negociata.
Rusia aktualisht kontrollon rreth një të pestën e territorit të Ukrainës, përfshirë pjesën më të madhe të rajoneve Donetsk dhe Luhansk, të cilat përbëjnë Donbasin.
Moska ka këmbëngulur sërish se nuk do të pajtohet me një armëpushim pa u arritur më parë një marrëveshje përfundimtare paqeje. Kjo marrëveshje, sipas kërkesave ruse, duhet të përfshijë dorëzimin e kontrollit ukrainas mbi pjesët e Donbasit që forcat ruse ende nuk i kanë pushtuar, si dhe mbi gadishullin e Krimesë, të cilin Rusia e aneksoi në vitin 2014.
Raundi i fundit i bisedimeve u zhvillua pas një periudhe tensionesh mes Kievit dhe Uashingtonit, të shkaktuara nga sulmet ukrainase ndaj objekteve të naftës thellë brenda territorit rus. Presidenti amerikan, Donald Trump, i kishte kërkuar Ukrainës t’i pezullonte këto sulme, me qëllim lehtësimin e furnizimit me naftë dizel ruse dhe uljen e çmimeve globale të karburanteve.
Më pas, Zelensky akuzoi zyrtarët amerikanë se po kufizonin shërbimin e internetit Starlink, të cilin Ukraina e përdor për të koordinuar operacionet mbrojtëse. Trump, ndërkohë, deklaroi se “ka ardhur koha që Ukraina të ketë një president të ri” dhe bëri thirrje për zgjedhje të reja.
Zgjedhjet në Ukrainë janë pezulluar për sa kohë që vendi mbetet nën gjendje të jashtëzakonshme ushtarake. Megjithatë, Zelensky ka thënë më parë se është i gatshëm që ato të mbahen brenda pak muajsh nga arritja e një marrëveshjeje paqeje. Ai ka deklaruar gjithashtu se do të ishte i gatshëm të largohej nga presidenca në këmbim të anëtarësimit të Ukrainës në NATO. /Telegrafi/