Hyni në një dhomë dhe harroni pse erdhët, ose kërkoni telefonin që e keni në dorë. Një studim i ri zbulon një lidhje të mundshme mes hormoneve dhe kujtesës, por edhe kufijtë e asaj që dimë
Hyni në dhomë dhe nuk ju kujtohet për çfarë shkuat. Kërkoni telefonin, megjithëse e mbani në dorë. Në mes të bisedës harroni çfarë donit të thoshit. Këto përvoja janë aq të njohura gjatë shtatzënisë, sa kanë marrë emrin popullor “truri i shtatzënisë”.
Një studim i raportuar nga The Independent dhe i botuar në revistën shkencore Science Bulletin ka identifikuar një mekanizëm biologjik që mund të ndihmojë në shpjegimin e harresës dhe të asaj që shpesh përshkruhet si “mjegull mendore”.
Çfarë lidhjeje ka estrogjeni me kujtesën?
Gjatë shtatzënisë, nivelet e estrogjenit rriten ndjeshëm, sidomos në tremujorin e tretë. Studiuesit shqyrtuan nëse ekspozimi i zgjatur ndaj këtij hormoni mund të ndikojë në funksionimin e kujtesës.
Në eksperimentet me minj laboratorikë, ku u simulua rritja e vazhdueshme e estrogjenit gjatë shtatzënisë, u vunë re vështirësi të përkohshme të kujtesës, pa ndryshime të dukshme të humorit.
Vëmendja u përqendrua te lidhja nervore ndërmjet hipotalamusit, që merr pjesë në rregullimin e proceseve trupore, dhe hipokampusit, një zonë thelbësore për formimin e kujtimeve.
Estrogjeni i lartë aktivizonte disa neurone në hipotalamus, të cilët, përmes sinjaleve frenuese, zvogëlonin aktivitetin e hipokampusit.
Harresa mund të jetë më e theksuar në fund të shtatzënisë
Sipas studiuesve, këto vështirësi mund të bëhen më të dukshme në fazat e vona të shtatzënisë dhe ndonjëherë të vazhdojnë edhe pas lindjes, përpara se të zbuten gradualisht.
Ato mund të përfshijnë harrimin e emrave, fjalëve, vendeve ku janë lënë sendet ose detyrimeve të përditshme. Disa gra kanë nevojë më shpesh për shënime dhe rikujtues.
Dr. Zheng Sun, nga Baylor College of Medicine, thekson se zakonisht nuk bëhet fjalë për një gjendje që e paaftëson rëndë personin, megjithëse mund ta vështirësojë përditshmërinë dhe të ndikojë në vetëbesim.
Ai përmend se rreth 80 për qind e grave shtatzëna raportojnë ndryshime të tilla. Megjithatë, kjo përqindje mbështetet kryesisht në përjetime personale, jo në matje objektive të kujtesës, transmeton Telegrafi.
A do të thotë kjo se shtatzënia ul inteligjencën?
Jo. Studiuesit nënvizojnë se këto ndryshime nuk përfaqësojnë humbje të përgjithshme të aftësive njohëse.
Sipas dr. Yanlin He, ndikimi duket më i kufizuar dhe lidhet me detyra të caktuara të kujtesës, jo me një rënie të inteligjencës.
Për të kuptuar mekanizmin, studiuesit analizuan neuronet që përdorin substancën sinjalizuese GABA. Në këtë proces përfshihej edhe receptori alfa i estrogjenit, një proteinë përmes së cilës hormoni ndikon në aktivitetin e qelizave nervore.
Në minjtë e ekspozuar ndaj estrogjenit të lartë, sinjalet frenuese u shtuan dhe rezultatet në testet e njohjes së objekteve e të hapësirës u përkeqësuan.
Kur lidhja nervore midis dy zonave të trurit u ndërpre eksperimentalisht, vështirësitë e shkaktuara nga estrogjeni nuk u shfaqën. Aktivizimi i së njëjtës rrugë ndikoi në kujtesë edhe pa rritje të estrogjenit.
Kur receptorët e estrogjenit u hoqën gjenetikisht nga këta neurone, problemet e kujtesës u zhdukën në modelin eksperimental.
Këto rezultate ndihmojnë në shpjegimin e një mekanizmi të mundshëm, por janë marrë te kafshët laboratorike.
Çfarë treguan testet te gratë shtatzëna?
Studimi përfshiu edhe 70 gra, shtatzëna në faza të ndryshme dhe jo shtatzëna. U vlerësuan kujtesa afatshkurtër, afatgjatë dhe ajo e punës.
Vështirësitë u vunë re sidomos në shtatzëninë e vonshme, kur nivelet e estrogjenit ishin më të larta. Edhe pasi u morën parasysh faktorë të tjerë, estrogjeni më i lartë lidhej me rezultate më të dobëta në disa teste kujtese.
Megjithatë, te gratë nuk u mat dhe as u ndryshua drejtpërdrejt rruga nervore e studiuar te minjtë. Prandaj, këto gjetje tregojnë një lidhje të mundshme, por nuk provojnë se i njëjti mekanizëm shkakton harresën te njerëzit.
Studimi nuk sugjeron se çdo grua shtatzënë do të përjetojë të njëjtat vështirësi apo se shkalla e harresës është e njëjtë për të gjitha.
Mesazhi kryesor është se vështirësitë e lehta të kujtesës gjatë shtatzënisë mund të kenë një bazë biologjike. Për ta kuptuar plotësisht këtë dukuri, nevojiten studime të mëtejshme te njerëzit. /Telegrafi/