Ish-sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Anders Fogh Rasmussen, ka paralajmëruar se Evropa duhet të ndalojë së kërkuari me ngulm përfshirjen në negociatat e ndërmjetësuara nga Shtetet e Bashkuara mes Ukrainës dhe Rusisë në Abu Dhabi, duke theksuar se ndikimi në këto bisedime duhet të fitohet përmes fuqisë dhe kontributit konkret, e jo përmes “lutjeve”.
Në një intervistë për Euronews, Rasmussen tha se Evropa duhet të dëshmojë se është një aktor i domosdoshëm në procesin diplomatik, në vend që të presë që të tjerët t’i japin një vend në tryezën e negociatave, transmeton Telegrafi.
“Evropa tashmë është në një pozitë të dobët. Evropa po lutet për një vend në tryezë. Duhet ta bëni veten të pazëvendësueshme duke sjellë kontribut konkret në këto bisedime, prandaj shpresoj që Evropa të zgjohet tani”, deklaroi ai.
Komentet e tij vijnë në kohën kur përfaqësuesit e Rusisë, Ukrainës dhe Shteteve të Bashkuara po zhvillojnë negociata në Abu Dhabi, të martën dhe të mërkurën, me synimin për t’i dhënë fund pushtimit të plotë rus të Ukrainës.
Zyrtarë të lartë evropianë, përfshirë përfaqësues të Bashkimit Evropian, NATO-s, Britanisë së Madhe, Gjermanisë, Italisë dhe Francës, kanë udhëtuar gjithashtu drejt Emirateve të Bashkuara Arabe për diskutime të veçanta. Megjithatë, ata nuk do të marrin pjesë në takimin kryesor trepalësh mes Kievit, Moskës dhe Uashingtonit.
Prania e tyre synon të dëshmojë vendosmërinë e Evropës për të pasur ndikim në negociatat, rezultatet e të cilave mund të ndryshojnë ndjeshëm arkitekturën e sigurisë në kontinent.
Jared Kushner, dhëndri dhe këshilltari i presidentit amerikan Donald Trump, kishte deklaruar javën e kaluar se një “arkitekturë e re evropiane e sigurisë” do të ishte një nga temat e diskutimeve. Edhe zyrtarët rusë kanë përdorur formulime të ngjashme, duke kërkuar një prani më të kufizuar të NATO-s në Evropë.
Rasmussen kritikoi gjithashtu qëndrimin e presidentit Trump ndaj Rusisë, duke pretenduar se ai ka anuar në favor të Moskës.
“E kemi parë presidentin amerikan, Donald Trump, të zgjedhë Moskën dhe të rreshtohet në anën e Putinit”, tha ai.
Sipas ish-kreut të NATO-s, kjo situatë duhet të merret seriozisht nga vendet evropiane.
“Evropianët duhet të zgjohen. Nëse nuk e bëjmë këtë, do të ecim si në gjumë drejt një lufte të përhershme në kontinentin evropian”, paralajmëroi ai.
Rasmussen komentoi edhe një bisedë telefonike 90-minutëshe me presidentin rus, Vladimir Putin, e iniciuar nga kryeministri norvegjez Jonas Gahr Støre dhe presidenti finlandez Alexander Stubb.
Kjo bisedë nxori në pah dallimet mes liderëve nordikë dhe vështirësitë e Evropës për të paraqitur një qëndrim të përbashkët ndaj Rusisë.
Kryeministrja daneze, Mette Frederiksen, kritikoi nismën e Norvegjisë dhe Finlandës, duke thënë se ajo nuk ishte koordinuar me liderët e tjerë evropianë.
“Jam shumë skeptike ndaj kësaj nisme të pavarur të Norvegjisë dhe Finlandës. Ajo nuk ishte koordinuar me asnjërin prej nesh”, deklaroi Frederiksen.
Rasmussen, i cili ishte kryeministër i Danimarkës nga viti 2001 deri në vitin 2009, tha se dialogu me Rusinë është i rëndësishëm, por theksoi se nisma të tilla duhet të koordinohen mes vendeve evropiane.
“Është gjë e mirë të flitet me Rusinë, por duhet të kuptojmë se ne në Evropë nuk mund të jemi ndërmjetësues neutralë. Ne do të jemi në anën e ukrainasve”, u shpreh ai.
Edhe ministri i Jashtëm polak, Radosław Sikorski, ka kërkuar që vendet e Evropës Lindore të kenë zë në negociatat e mundshme të paqes, pasi ato janë veçanërisht të ekspozuara ndaj pasojave të luftës ruse në Ukrainë.
“Gjëja e fundit që duam është që Evropa Perëndimore të merret vesh me Rusinë mbi kokat e vendeve të Evropës Lindore”, deklaroi ai javën e kaluar.
Rasmussen drejtoi NATO-n nga viti 2009 deri në vitin 2014. Ai theksoi se interesat e sigurisë së vendeve të Evropës Lindore, përfshirë shtetet baltike, duhet të merren parasysh në çdo marrëveshje të ardhshme.
I pyetur nëse interesat e tyre duhej të ishin marrë parasysh që në fillim të procesit, ai u përgjigj: “Duhej t’i kishim dëgjuar evropianët lindorë”.
Përveç negociatave të paqes, ish-sekretari i përgjithshëm i NATO-s kritikoi edhe vonesat e Uashingtonit në miratimin e dërgesave të raketave amerikane të mbrojtjes ajrore për Ukrainën.
Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky, kishte deklaruar në fund të tetorit se po priste prej gati një muaji miratimin amerikan për furnizimin me raketa për sistemet Patriot dhe NASAMS.
Këto vonesa kanë shtuar shqetësimet për aftësinë e Ukrainës për t’u mbrojtur nga sulmet me raketa balistike dhe kërcënimet e tjera ajrore ruse, të cilat vazhdojnë të godasin edhe kryeqytetin Kiev.
Rasmussen e cilësoi vonesën si një goditje serioze për mbrojtjen ukrainase.
“Jam shumë i zhgënjyer që amerikanët nuk kanë dorëzuar atë që kanë premtuar. Nuk do të spekuloj për arsyet, por kjo vetëm e thekson nevojën që Evropa të jetë në gjendje të qëndrojë e pavarur”, tha ai.
Në fund, i pyetur nëse kishte parë ndonjëherë NATO-n kaq të përçarë sa sot, në një kohë kur SHBA-ja po zvogëlon praninë e trupave, Trump ka kërcënuar me tërheqje nga aleanca dhe ekzistojnë tensione për Grenlandën, Rasmussen u përgjigj negativisht.
“Ajo ishte një periudhë kur mund t’i besonim aleatit amerikan”, tha ai.
Megjithatë, ai shtoi se Evropa duhet të jetë e aftë të mbështetet në forcat dhe kapacitetet e veta, pavarësisht se kush ndodhet në Shtëpinë e Bardhë.
“Kur të vijë momenti vendimtar, amerikanët do t’i vijnë në ndihmë Evropës, por ne duhet të jemi në gjendje të qëndrojmë në këmbët tona. Është koha e fundit që në Evropë të marrim vendime të pavarura, pa marrë parasysh se kush banon në Shtëpinë e Bardhë”, përfundoi Rasmussen. /Telegrafi/
– YouTube www.youtube.com