Komisioni Evropian ka deklaruar se Parlamenti i Polonisë ka kompetencë kushtetuese të emërojë anëtarët e rinj të Gjykatës Kushtetuese, në kohën kur vendi po përballet me një krizë të re lidhur me përbërjen dhe funksionimin e këtij institucioni.
Deklarata e Brukselit erdhi të shtunën, pas një përplasjeje të ndodhur të premten mbrëma para ndërtesës së Gjykatës Kushtetuese, e cila u transmetua drejtpërdrejt në televizion dhe riktheu në vëmendje një konflikt institucional që vazhdon prej më shumë se një dekade.
“Autoritetet polake duhet të sigurojnë që Gjykata Kushtetuese të funksionojë në përputhje me Kushtetutën e Polonisë dhe duke respektuar praktikën përkatëse gjyqësore të Gjykatës së Drejtësisë së Bashkimit Evropian”, deklaroi një zëdhënës i Komisionit për Euronews.
Ai shtoi se emërimi i tetë anëtarëve të rinj të Gjykatës Kushtetuese është në kompetencën kushtetuese të Sejmit, parlamentit polak, transmeton Telegrafi.
Zëdhënësi iu referua gjithashtu një vendimi të Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, e cila më 5 maj 2026 kishte vendosur masa të përkohshme, duke kërkuar nga autoritetet kompetente polake që të mos pengonin marrjen dhe ushtrimin e detyrave gjyqësore nga gjyqtarët e emëruar nga Sejmi në mars të këtij viti.
Kryeministri polak, Donald Tusk, iu drejtua qytetarëve të shtunën në mbrëmje përmes një fjalimi televiziv, në reagimin e tij të parë të rëndësishëm ndaj krizës. Ai i cilësoi ngjarjet e së premtes si “incidente skandaloze” dhe shprehu shpresën që skena të tilla të mos përsëriten më në Poloni.
Tusk theksoi se rikthimi i qetësisë nuk duhet të nënkuptojë pranimin e paligjshmërisë apo dhunës. Ai u zotua se qeveria do të punojë për rikthimin e drejtësisë së pavarur dhe sundimit të ligjit.
“Një shtet demokratik duhet të jetë i fortë dhe i aftë të zbatojë drejtësinë”, deklaroi ai, duke shtuar se sundimi i ligjit duhet të mbizotërojë ndaj dhunës.
Kriza u përshkallëzua të premten në mbrëmje, kur presidenti Karol Nawrocki tentoi të hynte në ndërtesën e Gjykatës Kushtetuese, në mes të një ngërçi lidhur me emërimin e gjyqtarëve të rinj. Policia rrethoi objektin, ndërsa përplasja u transmetua drejtpërdrejt në televizion, duke nxjerrë në pah tensionet mes presidentit dhe qeverisë për përbërjen e gjykatës më të lartë kushtetuese të vendit.
Qeveria e Tuskut thotë se po vazhdon reformat e nevojshme për rikthimin e sundimit të ligjit, pas viteve të asaj që e cilëson si ndërhyrje në sistemin gjyqësor nga partia Ligj dhe Drejtësi (PiS). Ndërkaq, opozita e akuzon qeverinë për përpjekje për grusht shteti.
Edhe bashkëkryesuesit e grupit të Konservatorëve dhe Reformistëve Evropianë (ECR) dënuan të shtunën veprimet e qeverisë polake, duke i cilësuar ato si shkelje të sundimit të ligjit dhe duke shprehur mbështetje për presidentin Nawrocki.
“Veprimet e qeverisë së Tuskut përbëjnë shkelje të qartë dhe të rëndë të sundimit të ligjit. Ne dënojmë këtë sulm ndaj pavarësisë së gjyqësorit dhe garancive kushtetuese të Polonisë. Asnjë qeveri nuk qëndron mbi ligjin”, deklaroi bashkëkryesuesi i ECR-së, Nicola Procaccini.
Ai shtoi se institucionet evropiane nuk duhet ta injorojnë situatën dhe se respektimi i sovranitetit kombëtar dhe pavarësisë së gjyqësorit duhet të mbetet parim, pavarësisht aleancave politike.
Legjitimiteti i Gjykatës Kushtetuese polake është kontestuar prej më shumë se dhjetë vjetësh. Mosmarrëveshja nisi në vitin 2015, kur partia e atëhershme në pushtet, Platforma Qytetare, dhe opozita e asaj kohe, Ligj dhe Drejtësi, u përplasën për emërimin e pesë gjyqtarëve.
Që atëherë, konflikti është zgjeruar në një përballje më të gjerë për pavarësinë e gjyqësorit, përbërjen e Gjykatës Kushtetuese dhe autoritetin e vendimeve të saj./Telegrafi/