Të jetosh në kushte të rehatshme nënkupton gjëra të ndryshme për njerëz të ndryshëm.
Euronews Business ka llogaritur të ardhurat neto mujore të familjeve që nevojiten për të arritur në 150 për qind të të ardhurave mesatare kombëtare, nivel ky që shërben si pikënisje për përcaktimin e shtresës së mesme të lartë.
Sa duhet të fitoni për të jetuar rehat në Evropë? Kjo është një pyetje mjaft e vështirë për t’iu përgjigjur.
Së pari, koncepti i jetesës së rehatshme është shumë subjektiv. Së dyti, çmimet ndryshojnë ndjeshëm si nga njëri shtet në tjetrin, ashtu edhe brenda vetë vendeve.
Së treti, ndryshon edhe madhësia e familjeve. Për më tepër, të ardhurat nuk e marrin parasysh pasurinë apo faktin nëse një person e ka shtëpinë në pronësi.
Megjithatë, disa tregues të të ardhurave mund të japin një ide se sa para u nevojiten njerëzve për të jetuar rehat.
Njëri prej tyre është të ardhurat e disponueshme të ekuivalentuara.
Në këtë tregues mblidhen të gjitha të ardhurat monetare të anëtarëve të një familjeje, duke përfshirë të ardhurat nga puna, investimet, përfitimet sociale dhe burime të tjera. Më pas, nga shuma e përgjithshme zbriten tatimet dhe kontributet shoqërore.
Shuma e mbetur pjesëtohet me numrin e anëtarëve të familjes, të përshtatur sipas një shkalle ekuivalentimi që merr parasysh madhësinë dhe përbërjen e familjes. Kjo do të thotë se treguesi nuk përfaqëson drejtpërdrejt të ardhurat individuale.
Nivelet e të ardhurave të shtresës së mesme
Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik (OECD) e përkufizon shtresën e mesme si familjet që kanë të ardhura të disponueshme të ekuivalentuara nga 75 deri në 200 për qind të të ardhurave mesatare kombëtare.
Kjo kategori ndahet në tri grupe: nga 75 deri në 100 për qind të mesatares përfshihet shtresa e mesme e ulët, nga 100 deri në 150 për qind shtresa e mesme, ndërsa nga 150 deri në 200 për qind shtresa e mesme e lartë.
Nuk ekziston një standard i përcaktuar që tregon se sa duhet të jenë të ardhurat e një familjeje në raport me mesataren kombëtare.
“Nëse të vetmet të dhëna që kemi janë ato për të ardhurat, mund të supozojmë se shumica e familjeve që fitojnë mbi 150 për qind të mesatares kanë të ardhura të mjaftueshme për të jetuar relativisht rehat”, tha për Euronews Business Sebastian Königs, ekonomist i lartë në OECD.
Megjithatë, studiues të tjerë theksojnë se të ardhurat mbi 150 për qind të mesatares nuk garantojnë domosdoshmërisht siguri financiare.
Euronews Business ka llogaritur nivelin prej 150 për qind të të ardhurave mesatare për tri lloje familjesh, me qëllim që të tregojë se sa të ardhura neto nevojiten për të arritur pragun e shtresës së mesme të lartë.
Në vitin 2025, të ardhurat mesatare të disponueshme të ekuivalentuara në Bashkimin Evropian ishin 22.939 euro në vit, ose 1.912 euro në muaj. Një person i vetëm që jeton pa anëtarë të tjerë të familjes duhet të ketë të ardhura prej 2.867 eurosh në muaj për të arritur nivelin prej 150 për qind të mesatares.
Në 34 shtete evropiane, kjo shumë varion nga 603 euro në muaj në Maqedoninë e Veriut deri në 6.491 euro në Zvicër. Brenda BE-së, shuma ndryshon nga 1.023 euro në Rumani deri në 6.256 euro në Luksemburg.
Kjo shumë kalon 4.000 euro në muaj edhe në Norvegji, ku arrin në 5.240 euro, në Austri me 4.568 euro, në Danimarkë me 4.524 euro, në Irlandë me 4.392 euro dhe në Holandë me 4.308 euro.
Ndër katër ekonomitë më të mëdha të BE-së, Gjermania ka pragun më të lartë, me 3.611 euro në muaj. Pas saj vjen Franca me 3.307 euro, rreth 15 për qind mbi nivelin e BE-së, ndërsa Italia renditet pak më poshtë, me 2.758 euro. Spanja ka pragun më të ulët nga këto katër shtete, me 2.546 euro.
Dallimi është i madh: një person i vetëm në Gjermani ka nevojë për 1.065 euro më shumë në muaj sesa një person në Spanjë për të arritur të njëjtin nivel relativ të të ardhurave.
Ky prag është nën 1.000 euro në muaj edhe në Shqipëri, ku arrin në 723 euro, në Turqi me 755 euro, në Mal të Zi me 825 euro dhe në Serbi me 975 euro. Së bashku me Maqedoninë e Veriut, të pesë këto shtete janë kandidate për anëtarësim në BE.
Në 11 vende të BE-së, kjo shumë është nga 1.000 deri në 1.900 euro në muaj. Këtu përfshihen Portugalia me 1.808 euro, Polonia me 1.799 euro, Greqia me 1.463 euro, Bullgaria me 1.108 euro dhe Hungaria me 1.099 euro.
A ka nevojë një çift për dyfishin e të ardhurave?
Një çift pa fëmijë nuk ka nevojë për dyfishin e të ardhurave të një personi që jeton vetëm. Meqë çifti ndan shpenzimet, si qiraja dhe energjia elektrike, Eurostat vlerëson se atij i nevojitet 1,5 herë më shumë të ardhura.
Kështu, në BE, një çift ka nevojë për të ardhura neto prej 4.301 eurosh në muaj për të arritur këtë prag. Për një çift me dy fëmijë nën moshën 14-vjeçare, shuma rritet në 6.021 euro në muaj.
Renditja e shteteve nuk ndryshon për çiftet apo familjet, pasi shifra e secilit shtet shumëzohet me të njëjtin koeficient: 1,5 për çiftet dhe 2,1 për familjet me dy fëmijë.
Grafiku interaktiv paraqet shifrat për të tria llojet e familjeve në secilin shtet.
Fuqia blerëse mundëson krahasim më të mirë
Shumat në euro nuk pasqyrojnë dallimet në çmime ndërmjet shteteve. Një bazë më e mirë për krahasim janë standardet e fuqisë blerëse (PPS), një njësi monetare artificiale që eliminon dallimet në nivelet e çmimeve.
Dallimet zvogëlohen, por mbeten të mëdha. Sipas fuqisë blerëse, pragu për një person të vetëm në BE është 2.830 PPS në muaj.
Kjo shifër varion nga 1.031 PPS në Shqipëri deri në 4.709 PPS në Luksemburg. Diferenca është rreth 4,6 herë, krahasuar me 10,8 herë kur të ardhurat maten në euro.
Brenda BE-së, Hungaria ka pragun më të ulët, me 1.495 PPS. Kjo do të thotë se pragu në Luksemburg është pak më shumë se tri herë më i lartë, ndërsa në euro diferenca arrin në gjashtë herë.
Të ardhurat relativisht të rehatshme mundësojnë standarde të ndryshme jetese
Këto dallime tregojnë se të jetosh rehat mund të nënkuptojë gjëra shumë të ndryshme nga një shtet në tjetrin. Shifrat e bazuara në fuqinë blerëse tregojnë se çfarë mund të blejnë njerëzit me këto të ardhura në secilin vend.
“I njëjti pozicion relativ i të ardhurave mund të mundësojë standarde shumë të ndryshme jetese në vende të ndryshme. Të kesh të ardhura sa 150 për qind e mesatares në një shtet nuk nënkupton të njëjtën fuqi blerëse si të kesh të njëjtin nivel të ardhurash në një shtet tjetër”, tha për Euronews Business profesori Koen Caminada nga Universiteti i Leidenit.
Dallimet rajonale brenda shteteve
“Shifrat e përshtatura sipas fuqisë blerëse do ta përmirësonin krahasimin, por mesataret kombëtare vazhdojnë të fshehin dallimet rajonale, veçanërisht sa u përket kostove të banimit”, shtoi ai.
Königs gjithashtu theksoi se shumë shtete anëtare të OECD-së kanë dallime të mëdha rajonale, si në nivelin e të ardhurave, ashtu edhe në koston e jetesës.
Të ardhurat janë vetëm një pjesë e historisë, rëndësi ka edhe pasuria
Königs tha se të ardhurat tregojnë vetëm një pjesë të realitetit. Pabarazia në pasuri, veçanërisht mundësia për të pasur një banesë në pronësi, është një çështje e rëndësishme në shumë shtete të OECD-së.
“Disa njerëz mund t’ia dalin shumë mirë edhe me të ardhura të ulëta, sepse e kanë shtëpinë në pronësi dhe ndoshta jetojnë në një vend ku çmimet janë më të ulëta”, tha ai.
Caminada theksoi gjithashtu rëndësinë e pasurisë dhe kursimeve. Sipas tij, një familje me të ardhura modeste, por me kursime që mund t’i përdorë lehtësisht, mund ta përballojë më mirë një shpenzim të papritur apo humbjen e vendit të punës sesa një familje me të ardhura më të larta, por pa kursime dhe me borxhe të mëdha.
Si duhet të përkufizohet jetesa e rehatshme?
Caminada vuri në dukje se të jetosh rehat duhet të nënkuptojë më shumë sesa thjesht të jesh në gjendje t’i paguash faturat.
“Një familje duhet të jetë në gjendje të përballojë banim të përshtatshëm, ushqim, energji dhe transport, të marrë pjesë në jetën shoqërore, të shijojë disa aktivitete të kohës së lirë dhe të lërë mënjanë një pjesë të të ardhurave. Mbi të gjitha, ajo duhet të jetë në gjendje të përballojë një shpenzim të papritur ose një humbje të përkohshme të të ardhurave pa rënë menjëherë në vështirësi financiare”, shpjegoi ai.
Ai paralajmëroi se as niveli prej 150 për qind dhe as ai prej 200 për qind të të ardhurave mesatare kombëtare nuk përbëjnë pragje të përcaktuara për një jetë të rehatshme.
Sipas tij, klasifikimi i OECD-së për shtresën me të ardhura të mesme tregon pozicionin relativ të një familjeje në shpërndarjen e të ardhurave, por jo nëse buxheti i saj është i mjaftueshëm për të përballuar shpenzimet e jetesës.
Edhe Markus M. Grabka, studiues në Institutin Gjerman për Kërkime Ekonomike (DIW Berlin), sugjeroi se të ardhurat mbi 150 për qind të mesatares nuk garantojnë vetvetiu siguri financiare.
“Të ardhurat që tejkalojnë 150 për qind të mesatares ofrojnë siguri financiare vetëm kur shoqërohen me një nivel të caktuar të pasurisë private”, tha ai për Euronews Business. /Telegrafi/