Aktivisti serb Marko Marjanoviq po kthehej nga supermarketi në Beograd, kur disa zyrtarë të maskuar e futën me forcë në një veturë dhe e dërguan në bodrumin e një stacioni policor, ku u mbajt në izolim për dy ditë, nën ndriçim të fortë.
Marjanoviq, një komentues i njohur në rrjetet sociale dhe kundërshtar i zëshëm i liderit serb prej shumë kohësh, Aleksandar Vuçiq, tha se ishte tmerruar dhe se kjo nuk ishte hera e parë që i ndodhte diçka e tillë. Disa ditë më parë, në gusht të vitit 2025, policia e kishte rrahur Marjanoviqin gjatë protestave kundër qeverisë, në kuadër të asaj që ai dhe avokati i tij e përshkruajnë si një fushatë për ta heshtur, raporton Rueters.
Ndërsa ish-presidenti Vuçiq synon ta zgjasë qëndrimin e tij 12-vjeçar në pushtet, duke kandiduar për kryeministër në zgjedhjet e 25 tetorit, intervistat me aktivistë, studentë protestues dhe politikanë të opozitës paraqesin një tablo gjithnjë e më autoritare të vendit ballkanik, ku kritikët kërcënohen rregullisht, liria e medias po zbehet dhe korrupsioni po rritet.
“Sa shumë korrupsion… sa shumë shkatërrim i gjithçkaje që duhet dhe që patjetër duhet të ketë vlerë këtu. Dikush duhet të mbajë përgjegjësi”, tha Marjanoviq, i cili është përballur me ndalime të gjata në rrjetet sociale për shkak të postimeve të tij. Njëri prej tyre përfshinte numrin e telefonit të presidentes në detyrë, Ana Bërnabiq, e cila në atë kohë ishte kryetare e Kuvendit.
Vuçiq dhe Partia e tij Përparimtare Serbe (SNS) i kanë mohuar vazhdimisht akuzat për represion dhe korrupsion. Zyra e tij dhe Ministria e Punëve të Brendshme nuk iu përgjigjën kërkesave për koment lidhur me këtë artikull.
Liria e medias në nivelin më të ulët, ndërsa protestat po shtohen
Vuçiq po përballet me sfidën më të madhe politike që nga ardhja e tij në pushtet: lëvizjen protestuese të udhëhequr nga studentët, e cila mori hov pas shembjes së mbulesës së stacionit hekurudhor në Novi Sad, ku në vitin 2024 humbën jetën 16 persona. Tani, kjo lëvizje po garon me 250 kandidatë të saj në zgjedhjet e së dielës. Një sondazh i publikuar këtë javë i nxori studentët dhe SNS-në me mbështetje pothuajse të barabartë.
“Gjatë gjithë kohës që SNS-ja ka qenë në pushtet, nuk ka pasur asnjëherë organizim kaq të mirë në atë pjesë pro-demokratike të shoqërisë”, tha Dragan Popoviq, drejtues i Qendrës për Politikë Praktike. “Sa më shumë që kërcënohet (Vuçiqi), aq më shumë rritet presioni.”
Pasi shërbeu si ministër i Informacionit në fund të viteve 1990, kur presidenti i atëhershëm Slobodan Millosheviq përpiqej t’i heshtte kritikët e luftës së Serbisë në Kosovë dhe të përplasjeve të mëvonshme me NATO-n, Vuçiq u nda nga Partia Radikale Serbe, e orientuar drejt nacionalizmit ekstrem, në vitin 2008. Tani ai deklaron se dëshiron që Serbia t’i bashkohet Bashkimit Evropian.
Megjithatë, vlerësimi i Serbisë në këtë drejtim ka rënë.
Indeksi Botëror i Lirisë së Shtypit për vitin 2026, i përpiluar nga organizata Reporterët pa Kufij (RSF), e renditi Serbinë në vendin e 104-të nga 180 shtete, pozita më e dobët e regjistruar ndonjëherë për vendin dhe rezultati më i keq në rajonin e BE-së dhe Ballkanit. Ndërkaq, në Indeksin e Perceptimit të Korrupsionit për vitin 2025 të organizatës Transparency International, Serbia shënoi rezultatin më të ulët në dy dekada.
Sipas RSF-së, gjashtë gazetarë serbë, përfshirë katër që janë larguar nga vendi këtë vit, ndodhen në mërgim për shkak të kërcënimeve ndaj sigurisë së tyre, të nxitura nga sulmet politike.
Të dhënat e Fondacionit Slavko Curuvija, një organizatë joqeveritare që merret me median, tregojnë se Vuçiqi ka sulmuar verbalisht gazetarë dhe media të paktën 182 herë gjatë nëntë muajve të parë të këtij viti.
Vuçiq i ka mohuar akuzat se i frikëson mediat dhe thotë se nuk ka mbyllur asnjë organizatë mediatike.
Megjithatë, gazetarët me përvojë thonë se situata po përkeqësohet. Veran Matiq drejton një komision për sigurinë e gazetarëve. Në qershor, një i ri e sulmoi dhe ia mori telefonin teksa po filmonte një protestë, ndërsa ai është fyer edhe në rrugë.
Matiq ia atribuon dhunën Vuçiqit, i cili e ka veçuar publikisht për kritika. Reuters nuk ka mundur ta verifikojë këtë pretendim, ndërsa zyra e Vuçiqit nuk iu përgjigj një pyetjeje lidhur me këtë çështje.
“Pothuajse nuk kalon asnjë ditë, pothuajse asnjë javë, pa ndodhur sulme, jo vetëm kundër meje, por edhe kundër shumë gazetarëve”, tha Matiq për Reuters.
Sulmet kibernetike dhe programet spiunuese
Anëtarët e lëvizjes studentore dhe kundërshtarë të tjerë të njohur të Vuçiqit kanë qenë gjithashtu viktima të sulmeve kibernetike, sipas organizatave monitoruese.
Organizata për të drejtat digjitale SHARE Foundation njoftoi në shtator se 14 persona ishin shënjestruar me programe të avancuara spiunuese.
Jelena Kontiq, e cila ka qenë pjesë e lëvizjes mbarëkombëtare protestuese që synon largimin e Vuçiqit nga pushteti, tha se në mars kishte marrë një mesazh nga kompania Apple, ku paralajmërohej se programi spiunues Pegasus mund të ishte instaluar në telefonin e saj.
Ajo shtoi se testet e mëvonshme forenzike, përfshirë ato të kryera nga Citizen Lab, një organizatë kanadeze që monitoron sigurinë kibernetike, e konfirmuan këtë.
“Ata kishin qasje në tërë jetën tënde”, tha Kontiq. “E dinin kur ushtroja, kur flija, kur haja, kur pija ujë, sa ujë pija dhe çfarë haja.”
Agjencia e Sigurisë dhe Informacionit e Serbisë i quajti pretendimet për përfshirjen e shtetit “sensacionalizëm banal”, ndërsa Bërnabiq deklaroi në atë kohë se studentët “absolutisht nuk” ishin përgjuar. Edhe zyrtarët e Ministrisë së Punëve të Brendshme i kanë hedhur poshtë akuzat për spiunazh kibernetik.
Megjithatë, Kontiq nuk është e vetmja. Sipas njërit prej tyre dhe një raporti të publikuar të hënën nga Citizen Lab, dy figura të opozitës serbe janë shënjestruar së fundmi me mjete të fuqishme të spiunazhit kibernetik.
Reuters nuk ka mundur të përcaktojë se kush ishte përgjegjës për infektimet e pretenduara. Kompania izraelite NSO Group, e cila prodhon programin Pegasus, ka deklaruar se ua shet produktet e saj vetëm qeverive.
Pamjet filmike dokumentojnë një rrahje brutale
Kërcënimi ndaj sigurisë është më i dukshëm në rrugë, ku protestuesit thonë se policia shpesh ka përdorur forcë kundër demonstratave paqësore.
Dushan Radoviq, një arkitekt 26-vjeçar, po ndihmonte një person që ishte rrëzuar, kur policia ndërhyri kundër një turme protestuesish në qytetin e Valjevës, në gusht të vitit të kaluar. Në atë moment, zyrtarët policorë të pajisur me uniforma kundër trazirave filluan ta godisnin me shkopinj gome.
“Dhjetë prej tyre më rrethuan, më shqelmuan, më pështynë dhe, në një moment, njëri ma shkeli kokën. Më ngritën në këmbë dhe pastaj vazhduan të më godisnin, derisa u rrëzova”, i tha Radoviq Reutersit.
Një video e verifikuar nga Reuters dokumenton rrahjen. Atij iu deshën dy muaj që të mund të ecte pa çaluar.
Radoviqi ishte në mesin e 25 personave, disa prej të cilëve të mitur, që u rrahën rëndë atë natë, sipas një raporti të pavarur të hartuar nga specialisti i mjekësisë ligjore, dr. Gjorgje Alempijeviq.
“Lëndimet nuk janë rezultat i incidenteve të izoluara apo i vetëmbrojtjes së domosdoshme të policisë, por dëshmojnë për një model të qartë, të organizuar dhe sistematik të brutalitetit ndëshkues policor dhe torturës”, thuhet në raport.
Ministria e Punëve të Brendshme nuk iu përgjigj një pyetjeje lidhur me protestën në Valjevë dhe raportin.
“Reagimi im i parë ishte zemërimi, zemërimi ndaj atyre njerëzve që janë të aftë për një mizori të tillë”, tha Radoviqi për Reuters. “Por më pas kuptova se nuk mund të tërhiqem pas kësaj. Duhet të luftoj për drejtësi dhe të vërtetën.”
Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!
Burimi: Sinjali