Tetori njihet në Kosovë dhe në mbarë botën si muaji i ndërgjegjësimit për kancerin e gjirit. Pas fjongos rozë që simbolizon shpresën dhe mbështetjen, qëndrojnë qindra gra dhe familje që çdo vit përballen me një diagnozë që ua ndryshon jetën.
Sipas të dhënave të prezantuara nga Qeveria e Kosovës, gjatë vitit 2025 janë regjistruar 601 raste të reja të kancerit të gjirit, prej të cilave 592 te gratë dhe nëntë te burrat.
Këto shifra dëshmojnë rëndësinë e kontrolleve të rregullta, ndërgjegjësimit dhe diagnostikimit të hershëm.
Ndërkohë, raporti vjetor i Institutit Kombëtar të Shëndetësisë Publike të Kosovës (IKSHPK) evidenton 1,067 raste të raportuara të neoplazmave malinje të gjirit gjatë vitit 2025, prej tyre 1,052 te gratë dhe 15 te burrat. Ky tregues përfshin rastet e raportuara dhe nuk duhet ngatërruar me 601 diagnozat e reja të prezantuara nga Qeveria.
Sa herët po zbulohet kanceri i gjirit në Kosovë?
Një zhvillim pozitiv është rritja e numrit të rasteve që identifikohen në fazat e hershme.
Sipas të dhënave të prezantuara gjatë hapjes së fushatës së Tetorit Rozë më 1 tetor 2026, mbi 53.4 për qind e rasteve të vitit 2025 janë diagnostikuar në stadet e hershme të sëmundjes.
Zbulimi në këto faza mundëson trajtim më të shpejtë dhe përmirëson mundësitë për shërim.
Megjithatë, kjo do të thotë se një pjesë e konsiderueshme e pacienteve vazhdojnë të diagnostikohen në faza më të avancuara.
Cilat janë shenjat e para të kancerit të gjirit?
Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, kanceri i gjirit mund të shfaqet me ndryshime të ndryshme fizike, por në disa raste nuk jep simptoma të dukshme në fillim.
Shenjat që kërkojnë kontroll mjekësor përfshijnë:
- Një gungë ose trashje të pazakontë në gji apo në sqetull.
- Ndryshim në madhësinë ose formën e gjirit.
- Gropëza, skuqje apo ndryshime në lëkurën e gjirit.
- Tërheqje të thithës së gjirit nga brenda.
- Rrjedhje të pazakonta nga thitha, veçanërisht kur përmbajnë gjak.
- Dhimbje të vazhdueshme ose ndryshime të tjera të pashpjegueshme.
Jo çdo gungë është kancer, por çdo ndryshim i ri ose i pazakontë duhet të vlerësohet nga mjeku.
Mungesa e dhimbjes nuk do të thotë se nuk ekziston rreziku.
Si mund ta identifikojmë kancerin e gjirit më herët?
Hapi i parë është njohja e trupit dhe vëmendja ndaj ndryshimeve të pazakonta.
Gratë duhet të jenë të vetëdijshme për pamjen dhe ndjesinë normale të gjinjve të tyre. Nëse vërejnë ndryshime, duhet të kontaktojnë mjekun pa pritur që ato të bëhen të dhimbshme.
Vetëvëzhgimi mund të ndihmojë në identifikimin e ndryshimeve, por nuk e zëvendëson mamografinë apo ekzaminimin profesional.
Mamografia është një nga metodat kryesore për zbulimin e hershëm të kancerit të gjirit, pasi mund të identifikojë ndryshime përpara se ato të ndihen me dorë.
Sipas rekomandimeve të Task-Forcës Amerikane për Shërbime Parandaluese, gratë e moshës 40 deri në 74 vjeç me rrezik mesatar këshillohen të kryejnë mamografi çdo dy vjet.
Organizata Botërore e Shëndetësisë rekomandon programe të organizuara të mamografisë, zakonisht për gratë e moshës 50 deri në 69 vjeç, në sistemet shëndetësore që kanë kapacitetet e nevojshme.
Mosha e fillimit dhe shpeshtësia e kontrolleve duhet të përcaktohen në konsultim me mjekun, sidomos për gratë që kanë histori familjare të kancerit të gjirit ose faktorë të tjerë rreziku.
Kush është më e rrezikuar?
Kanceri i gjirit mund të prekë gra të moshave të ndryshme, ndërsa rreziku rritet me kalimin e moshës.
Faktorët që mund të rrisin rrezikun përfshijnë historinë familjare të kancerit të gjirit, mutacionet e trashëguara gjenetike, mbipeshën pas menopauzës, konsumimin e alkoolit dhe ekspozimin ndaj disa trajtimeve hormonale.
Megjithatë, mungesa e historisë familjare nuk garanton mbrojtje nga sëmundja.
Sipas OBSH-së, rreth 80 për qind e rasteve zhvillohen te gratë që nuk kanë faktorë specifikë të modifikueshëm rreziku, përveç gjinisë dhe moshës.
A mund të bëhet mamografia falas në Kosovë?
Në Kosovë, mamografia ofrohet pa pagesë në shëndetësinë publike që nga viti 2023, sipas njoftimeve të institucioneve shtetërore.
Gjatë hapjes së fushatës së këtij viti, institucionet kanë njoftuar edhe planet për shtimin e tetë mamografëve të rinj digjitalë në komunat ku mungojnë këto pajisje.
Gratë që dëshirojnë të kryejnë kontroll mund të drejtohen fillimisht te mjeku familjar ose institucioni publik shëndetësor për të marrë informacion mbi ekzaminimin dhe procedurën e caktimit të terminit.
Nëse një grua vëren një shenjë të dyshimtë, nuk duhet të presë muajin tetor apo moshën e rekomanduar për kontroll rutinor. Vlerësimi mjekësor duhet kërkuar sa më parë.
Tetori Rozë nuk duhet të zgjasë vetëm 31 ditë
Për shumë gra, diagnostikimi me kancer të gjirit shënon fillimin e një periudhe të vështirë fizike dhe emocionale.
Përballja me sëmundjen kërkon trajtim, mbështetje familjare, përkujdesje psikologjike dhe qasje të vazhdueshme në shërbime shëndetësore.
Tetori Rozë është një kujtesë për çdo grua, nënë, motër e vajzë që të mos e vendosë shëndetin e saj në fund të listës së përditshme të përgjegjësive.
Sepse një kontroll i bërë në kohë mund të zbulojë një sëmundje përpara se ajo të përparojë.
Mos pritni dhimbjen për t’u kontrolluar. Mos e shtyni kujdesin për veten. Tetori është rozë, por jeta ka vlerë çdo ditë të vitit.
Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!
/GazetaSinjali/
The post Tetori Rozë në Kosovë – 592 gra u diagnostikuan me kancer të gjirit brenda një viti appeared first on Sinjali.
Burimi: Sinjali