Një zakon i vjetër shtëpiak po rikthen vëmendjen te përdorimi i gështenjave për mbrojtjen e gardërobës. Mësoni si zbatohet kjo metodë dhe sa mund të ndihmojë vërtet kundër tenjave
Vjeshtës, parqet dhe pyjet mbushen me gështenja, të cilat zakonisht i lidhim me aromën e pjekjes, shëtitjet në natyrë dhe dekorimet sezonale. Megjithatë, dikur ato kishin edhe një përdorim tjetër, shumë më praktik, brenda shtëpisë.
Një zakon i vjetër ishte vendosja e gështenjave në dollapët ku ruheshin rrobat, veçanërisht ato të dimrit. Besohej se këta fruta mund të ndihmonin në largimin e tenjave, insekteve që dëmtojnë veshjet prej leshi dhe materialeve të tjera natyrale.
Interesant është edhe një detaj i kësaj metode: në lëvoren e gështenjës bëhej një prerje e vogël në formë kryqi.
Por, çfarë qëndron pas këtij zakoni dhe a mund të mbështetemi vërtet tek ai për mbrojtjen e rrobave?
Pse vendoseshin gështenjat në dollapët e rrobave?
Sipas besimeve popullore, gështenjat konsideroheshin një mënyrë natyrale për t’i mbajtur tenjat larg gardërobës.
Ato vendoseshin në rafte, mes veshjeve ose në qese të vogla prej pëlhure, sidomos gjatë muajve kur rrobat e trasha ruheshin për periudha të gjata.
Besohej se përbërësit dhe aroma e tyre mund të krijonin një mjedis më pak tërheqës për këto insekte.
Megjithatë, kjo metodë duhet parë si një zakon tradicional, jo si zëvendësim i masave të provuara për mbrojtjen e veshjeve.
Pse bëhet një prerje në formë kryqi?
Në praktikën tradicionale, përgatitja e gështenjave ishte mjaft e thjeshtë.
Fillimisht zgjidheshin gështenja të pastra, të forta dhe pa shenja prishjeje. Më pas, në lëvoren e secilës bëhej një prerje e vogël në formë kryqi.
Sipas besimit popullor, kjo prerje mundësonte kontakt më të madh të pjesës së brendshme me ajrin dhe çlirimin e aromës së gështenjës.
Gështenjat vendoseshin në një enë të vogël ose në qese prej pëlhure, të cilat liheshin në raftet e dollapit.
Megjithatë, prerja e lëvores nuk është dëshmuar se e rrit efektin kundër tenjave. Për më tepër, gështenjat e prera mund të prishen më shpejt, veçanërisht në ambiente me lagështi.
Nëse dëshironi ta provoni këtë zakon, kontrollojini rregullisht dhe largojini menjëherë nëse shfaqin myk apo shenja kalbjeje. Mos i vendosni drejtpërdrejt mbi rroba.
Çfarë duhet të bëni nëse tenjat janë shfaqur tashmë?
Nëse vëreni vrima të vogla në pulovra, pallto apo veshje prej leshi, vetëm vendosja e gështenjave nuk është zgjidhje.
Sipas Muzeut të Historisë Natyrore në Londër, dëmtimet e veshjeve shkaktohen kryesisht nga larvat e tenjave, të cilat ushqehen me fibra me origjinë shtazore.
Prandaj, hapi i parë është kontrollimi i rrobave dhe identifikimi i veshjeve të prekura.
Zbrazni dollapin, pastroni me kujdes raftet, qoshet dhe hapësirat ku mund të grumbullohen pluhuri, fijet e tekstilit dhe mbetjet e tjera.
Rrobat e prekura duhet të lahen ose të dërgohen për pastrim kimik, sipas udhëzimeve në etiketë.
Për veshjet delikate që nuk mund të lahen, trajtimi me ngrirje, në kushte të përshtatshme, mund të ndihmojë në eliminimin e insekteve dhe larvave.
Si t’i mbroni rrobat gjatë muajve të ftohtë?
Sipas Universitetit të Kalifornisë, programi për menaxhimin e dëmtuesve, një nga mënyrat më të mira për parandalimin e dëmtimeve është ruajtja e veshjeve të pastra në qese ose kuti që mbyllen mirë.
Veçanërisht të ndjeshme janë veshjet prej leshi, gëzofi dhe fibrave të tjera natyrale, sidomos kur ruhen për kohë të gjatë pa u përdorur.
Pastrimi i rregullt i dollapëve dhe kontrollimi periodik i rrobave ndihmojnë në zbulimin e hershëm të problemit.
Gështenjat mund të mbeten pjesë e një zakoni interesant vjeshtor, por për mbrojtje të besueshme kundër tenjave, pastrimi dhe ruajtja e duhur e gardërobës janë shumë më të rëndësishme. /Telegrafi/