Ukraina dhe Rusia kanë rifilluar të mërkurën në Abu Dhabi bisedimet e ndërmjetësuara nga Shtetet e Bashkuara, me çështjen e territorit, garancitë e sigurisë dhe kushtet për një armëpushim që mbeten pengesat kryesore drejt një marrëveshjeje.
Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky, ka mirëpritur atë që e cilësoi si ndryshim në qasjen e ndërmjetësuesve amerikanë, ndërsa negociatat kanë hyrë në ditën e dytë. Megjithatë, deri më tani nuk është bërë e ditur ndonjë përparim konkret.
“Po shoh ndryshime. Jam shumë i kënaqur me atë që po dëgjoj”, u tha Zelensky gazetarëve në Kopenhagë të martën, duke i përshkruar diskutimet si “konstruktive dhe mjaft përmbajtjesore”, transmeton Telegrafi.
Edhe sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, i vlerësoi negociatat si “shumë produktive”, ndërsa i dërguari amerikan, Jared Kushner, tha se Washingtoni kishte arritur të ngushtonte dallimet mes palëve, pa dhënë më shumë hollësi.
Pavarësisht vlerësimeve pozitive, dallimet mes Kievit dhe Moskës mbeten të thella, veçanërisht për çështjen e territoreve dhe kushtet e një armëpushimi.
Diskutimet e së mërkurës pritet të përqendrohen te masat për uljen e tensioneve, përfshirë infrastrukturën energjetike dhe Detin e Zi, si dhe mundësia e organizimit të një takimi trepalësh në nivel liderësh.
Një nga çështjet më të vështira në negociata është kërkesa e Moskës që Ukraina të tërheqë forcat e saj nga rajonet lindore, përfshirë edhe territore që vazhdojnë të jenë nën kontrollin e Kievit.
Zelensky deklaroi se negociatorët rusë kishin pretenduar në mënyrë të pavërtetë se forcat e Moskës kishin pushtuar gjysmën e territorit të Donbasit që ende kontrollohet nga Ukraina.
Delegacioni ukrainas i kundërshtoi këto pretendime duke paraqitur dëshmi filmike. Sipas Zelenskyt, edhe komandanti suprem i Forcave Aleate të NATO-s në Evropë, gjenerali Alexus Grynkewich, i cili ishte i pranishëm në Abu Dhabi, konfirmoi se hartat e paraqitura nga Ukraina pasqyronin më saktë situatën në terren.
Presidenti ukrainas la të kuptohet se Vladimir Putini po merr informacione të pasakta për përparimet ushtarake të Rusisë dhe beson se forcat e tij mund të marrin nën kontroll pjesën e mbetur të territorit ukrainas në lindje brenda disa muajsh.
– YouTube www.youtube.com
Megjithatë, Rusia nuk ka arritur ta pushtojë të gjithë Donbasin që nga nisja e ndërhyrjes së saj në Ukrainë në vitin 2014.
Zelensky theksoi se çështjet territoriale duhet të zgjidhen përfundimisht në nivelin e liderëve shtetërorë dhe jo nga negociatorët në Abu Dhabi.
Para nisjes së bisedimeve, presidenti amerikan, Donald Trump, sugjeroi se Ukraina mund të detyrohet të pranojë ndryshime territoriale, duke thënë se vendi do të përfundojë me “një formë paksa të ndryshme”.
Përveç çështjes së territorit, Washingtoni dhe Moska po synojnë të trajtojnë edhe arkitekturën më të gjerë të sigurisë në Evropë.
Kushner tha se SHBA-ja dëshiron krijimin e një kuadri të ri sigurie që do të përfshinte Ukrainën, Rusinë dhe Evropën. Ndërkohë, një burim nga delegacioni rus bëri të ditur se përfundimi i luftës është vetëm një nga çështjet në agjendën e Moskës.
Pjesëmarrja e zëvendësministrit të Jashtëm rus, Sergei Ryabkov, konsiderohet domethënëse. Para pushtimit të plotë të Ukrainës në vitin 2022, ai ishte përfshirë në kërkesat e Moskës që NATO-ja të reduktonte praninë e saj ushtarake në Evropën Lindore.
Zyrtarët evropianë kanë zhvilluar konsultime të ndara në Abu Dhabi, por nuk janë pjesë e bisedimeve trepalëshe. Ministri i Jashtëm rus, Sergei Lavrov, e minimizoi praninë e tyre, duke deklaruar: “Epo, ata kanë fluturuar në Abu Dhabi. Le të qëndrojnë në hotel”.
Në anën tjetër, Rubio tha se vendet evropiane do të duhet të përfshihen në negociata në një fazë të mëvonshme, pasi ato janë “pjesë e zgjidhjes së këtij problemi”.
Rusia vazhdon të kundërshtojë një armëpushim të menjëhershëm. Lavrov ka akuzuar qeveritë evropiane se synojnë t’i japin Ukrainës kohë për t’i rikuperuar humbjet ushtarake.
Megjithatë, vetë Moska kishte shfrytëzuar vitet pas marrëveshjeve të armëpushimit të Minskut të vitit 2014–2015 për të konsoliduar praninë e saj ushtarake dhe politike në lindje të Ukrainës, përpara se të niste pushtimin në shkallë të plotë në shkurt të vitit 2022.
Kievi shpreson se armëpushimet e kufizuara mund të hapin rrugën për një ndërprerje më të gjerë të luftimeve. Kjo shpresë mbështetet edhe te operacioni humanitar i muajit të kaluar në Oleshky, qytet nën pushtimin rus, i cili mundësoi dërgimin e ndihmave dhe evakuimin e civilëve.
Një tjetër çështje në tryezën e negociatave është një shkëmbim në shkallë të gjerë i të burgosurve.
Zelensky bëri të ditur se palët po shqyrtojnë mundësinë e shkëmbimit të nga 1,000 të burgosurve secila, ose potencialisht nga 1,500. Ndërkohë, zyrtarët amerikanë pritet të udhëtojnë drejt Rusisë për bisedime të mëtejshme.
Propozimi vjen pas negociatave të majit 2025 në Stamboll, kur Kievi dhe Moska arritën marrëveshje për shkëmbimin e nga 1,000 të burgosurve, pavarësisht se nuk arritën të siguronin një armëpushim.
Deri më tani nuk është njoftuar zyrtarisht ndonjë marrëveshje e re.
Rregullimet humanitare dhe shkëmbimet e të burgosurve kanë qenë rezultatet e vetme konkrete të përpjekjeve diplomatike, ndërsa palët ende nuk kanë arritur marrëveshje për një armëpushim të përgjithshëm apo një zgjidhje përfundimtare të luftës. /Telegrafi/