Category: Lajme

  • Tirana nuk mundi të bëhet qendër tregtare dhe artizanale përpara shekullit XX

    Tirana nuk mundi të bëhet qendër tregtare dhe artizanale përpara shekullit XX

    Nga: Machiel Kiel[1]
    Përgatiti: Telegrafi.com

    Kryeqyteti i këndshëm modern dhe qyteti më i madh i Shqipërisë është një ndër qendrat më të reja urbane të vendit. Qyteti ka një vendndodhje të pëlqyeshme, në një pozitë ku ultësirat e qendrës së vendit shkrihen ngadalë me kodrat e masivit të Dajtit, faqet e gjelbërta të të cilit mbizotërojnë vijën e ndryshueshme të horizontit të këtij qyteti.

    Si vendbanim Tirana i përket epokës së Mesjetës. Vendi përmendet në betejat e Skënderbeut me osmanët gjatë shekullit XV, por qyteti u ndërtua shumë kohë më pas. Procesi i zhvillimit të tij në një qytet duhet të ketë qenë i ngjashëm me atë të Korçës. Më 1614, një zotëri feudal, Sulejman Pashë Bargjini, nga fshati i Mulletit pranë Petrelës, themeloi një xhami, një hamam dhe një imaret në ose pranë fshatit të Tiranës dhe e ngriti kështu atë në rangun e kasabasë. Tirana duhet të ketë përfituar nga rrënimet e ndonjë kalaje të vjetër në zonat përreth, e tillë si Petrela, dhe gjatë fundit të shekullit XVIII edhe nga Kruja, të cilat i kishin humbur trajtat e tyre të rëndësisë së mëparshme ushtarake.

    Një tjetër faktor i rëndësishëm ishte edhe bujqësia përgjithësisht e begatë e brendatokës. Prania e një xhamie të madhe dhe një tregu ishin dy tiparet kryesore që e dallonin ligjërisht një fshat osman nga një qytet i vogël.

    Roli i qendrës bujqësore ishte aq mbizotërues sa Tirana nuk mundi të bëhet një qendër tregtare dhe artizanale përpara shekullit XX. Kjo pasqyrohet në stilin e shtëpive të Tiranës dhe në planimetrinë e qytetit; kjo e fundit mbeti tipikisht osmane, një qytet i vogël me kopshte, i ndërtuar sipas një planimetrie të çrregullt. Situata nisi të ndryshojë vetëm pas viteve 1920.

    Evlia Çelebiu e vizitoi Tiranën më 1072 H (1661/62) gjatë rrugës nga Elbasani për në Lezhë dhe Shkodër. Pasi kaloi Qafë-Krrabën ai mbërriti në kasabanë e Tiranës, e cila ishte një vojvodllëk në sanxhakun e Ohrit dhe selia e një kadiu me një rrogë ditore prej 150 akçesh; “një shehër (şehir) që ndodhet në një fushë të gjerë, me xhami të panumërta, hane, hamame, rrugë pazari, bahçe dhe kopshte me drurë frutorë. Gjithë ndërtesat bamirëse dhe fetare (xhamitë, hamamet, imaretet, etj.) janë të mbuluara me tjegulla të kuqe”.

    Edhe pse ky përshkrim shabllon nuk pasqyron asnjë hollësi, ai sidoqoftë e përshkruan Tiranën si një vend me një rëndësi të caktuar. Vërejtja e tij se të gjitha ndërtesat janë të mbuluara me tjegulla nënkupton se për Evlia Çelebiun ato janë provinciale. Ndërtesat e rëndësishme osmane, ato të cilësisë së parë, mbuloheshin gjithmonë me plumb. Fakti se përgjatë gjithë shekujve XVII dhe XVIII qyteti nuk u bë selia e një kadiu (pavarësisht pohimit të kundërt të Evlia Çelebiut) dëshmon për përmasat dhe rëndësinë e qytetit gjatë kësaj periudhe.

    Një ngjarje e rëndësisë së lartë për zhvillimin e mëvonshëm të Tiranës ishte ndërtimi i Xhamisë së Madhe të Molla Beut dhe djalit të tij Haxhi Et’hem Beut, e cila nisi në dekadën e fundit të shekullit XVIII. Shpërngulja e selisë së familjes më të fuqishme feudale të Shqipërisë së Mesme, Toptanasve, nga Kruja për në Tiranë, që ngjau gjithashtu gjatë fundit të shekullit XVIII, ishte po ashtu një ndikim stimulues për zhvillimin e qytetit. Tyrbja e Kaplan Pashës, Toptanasi i parë që u vendos në Tiranë, ruhet ende (1978).

    Tirana e shekullit XIX linte përshtypje të ngrohta begatie dhe pastërtie ndër udhëtarët e Perëndimit. Von Hahn u josh nga pikturat e gëzueshme të xhamive dhe gjelbërimi i tyre përreth me plepa e selvi. Rrethinat e qytetit ishin pjellore dhe të begata. Në kohën e tij, më 1854, Tirana numëronte 2.000 shtëpi, të gjitha, përpos 100 syresh, të banuara nga myslimanë. Ippen shënon përafërsisht të njëjtat tipare të përgjithshme dhe përmend se qyteti ishte duke u zgjeruar. Në kohën e tij, Tirana numëronte 15.000 banorë, prej të cilëve 13.000 ishin myslimanë dhe thuajse 1.300 të krishterë ortodoksë. Justin Godart më 1920 krijoi gjithashtu një përshtypje të mirë për Tiranën, edhe pse numri i banorëve duket të ketë rënë si pasojë e Luftërave të Ballkanit dhe Luftës së Parë Botërore. Godart e shënon numrin e banorëve të qytetit 13.000 -14.000. Fetarisht, Tirana ishte një qendër tipike e Shqipërisë së Mesme, në përbërjen e së cilës shquheshin gegët e veriut dhe toskët e jugut. Përbërja pasqyrohet në faktin se thuajse gjysma e popullatës përpara Luftës së Parë Botërore i përkiste tarikatit rufai të dervishëve, shumë popullor ndër gegë, dhe gjysma tjetër i përkiste tarikatit bektashi, i cili njihet të ketë qenë shumë më i pëlqyer nga toskët. Kështu, mendësia disi përshtatëse, por shumë e kulturuar dhe e gjerë e toskëve ishte po aq fort e përfaqësuar sa edhe konservatorizmi i rreptë suni dhe temperamenti shpesh ashpërsisht heroik i gegëve. Tirana e vonë osmane gjatë fillimeve të shekullit XX mendohet të ketë përmbajtur 40 xhami, teqe dhe mesxhide.

    Më 1920 Tirana u shpall kryeqyteti i shtetit të ri. Ky funksion i ri u bë arsyeja kryesore e begatisë së tashme të qytetit. Qyteti që mbulonte një hapësirë prej 1 deri në 1.5 kilometrash katrorë, e që deri atëherë e kishte ruajtur planimetrinë e tij tipike orientale, nisi të ndryshojë me shpejtësi. Gjatë shpërthimit të Luftës së Dytë Botërore, Tirana numëronte 30.000 banorë. Gjatë betejës për çlirimin e qytetit u shkatërruan disa lagje të tij, duke përfshirë edhe xhaminë historike të Sulejman Pashë Bargjinit. Pas luftës qyteti u modernizua gjerësisht; më 1971 numëronte më tepër se 200.000 banorë. Gjatë Revolucionit Kulturor të vitit 1967 u shkatërruan të gjitha xhamitë që ruheshin, përveç asaj të Haxhi Et’hem Beut. Kjo xhami tepër e rëndësishme e Tiranës është një prej lidhjeve të saj të pakta me të shkuarën, së cilës Tirana moderne i ka kthyer shpinën.

    Poeti Shaban Hulusi Beu, djali i Mustafa Pashë Toptanit, lindur në Krujë në vitin 1189 H (1775/76), jetoi dhe vdiq në Tiranë më 1249 H (1833/34). Ka shumë të ngjarë që ky të jetë autori i një prej mbishkrimeve të Xhamisë së Et’hem Beut. /Telegrafi/

    __________________

    [1] Kiel, Machiel. Arkitektura osmane në Shqipëri. [përkth.] Holta Vrioni. Stamboll : Qendra Kërkimore për Historinë, Artin dhe Kulturën Islame, 2012. fq. 378-380.

  • Paralajmërimet për erëra të forta, KEDS vë në gatishmëri qindra ekipe

    Paralajmërimet për erëra të forta, KEDS vë në gatishmëri qindra ekipe

    Pas paralajmërimeve për erëra të forta, KEDS ka mobilizuar qindra ekipe në terren, të cilat janë në gatishmëri për të intervenuar në rast të ndonjë dëmtimi të rrjetit elektrik.

    Zëdhënësi i KEDS-it, Adlum Ramadani, në një deklaratë për Telegrafin, ka bërë të ditur se ekipet janë të gatshme të intervenojnë në kohën më të shkurtër të mundshme, me qëllim eliminimin e rreziqeve dhe rikthimin sa më të shpejtë të furnizimit me energji elektrike për konsumatorët që mund të preken.

    Ramadani njëkohësisht u ka bërë apel qytetarëve që të tregojnë kujdes të shtuar dhe të shmangin afrimin pranë linjave elektrike.

    “KEDS ka mobilizuar tashmë qindra ekipe në terren, të cilat janë në gatishmëri të plotë për të intervenuar në kohën më të shkurtër të mundshme, me qëllim eliminimin e çdo rreziku dhe rikthimin sa më të shpejtë të furnizimit me energji elektrike për konsumatorët që mund të afektohen. Njëkohësisht, u bëjmë apel të gjithë qytetarëve që të tregojnë kujdes të shtuar dhe të shmangin afrimin pranë linjave elektrike”, ka deklaruar Ramadani. /Telegrafi/

  • Tahiri: Kosova është në terr, Qeveria duhet ta ndryshojë strategjinë për investimet energjetike

    Tahiri: Kosova është në terr, Qeveria duhet ta ndryshojë strategjinë për investimet energjetike

    Tahiri: Kosova është në terr, Qeveria duhet ta ndryshojë strategjinë për investimet energjetike

    Shefi i grupit parlamentar të Aleancës, Besnik Tahiri foli për krizën energjetike në vend.

    “Po e shfrytëzoj rastin dhe prezencën e kryeministrit të Kosovës për ta adresuar, për mendimin tonë çështjen më problematike në vend: krizën me energjinë elektrike”, tha ai në fillim të fjalës së tij në seancën e Kuvendit.

    “Për të gjithë ne që jetojmë në Kosovë, jemi duke e pa që Kosovën, pra vendin tonë të dashur, e ka mbuluar terri”, tha ai.

    Tahiri tha se Qeveria duhet ta ndryshojë strategjinë e vet për investime energjetike “për shkak se ka ndryshu bota”.

    “Kërkesa jonë kryeministër është me e ndërtu një rast, me i kthy burimet, me i përdorë kapacitetet që vetë i ke thënë në fushatë, për shkak se Kosova është në terr”, tha ai.

    Burimi: Insajderi

  • Tahiri: Kosovo is in the dark, Government Must Change Strategy for Energy Investment

    Alliance parliamentary group chief Besnik Tahiri spoke of the energy crisis in the country.

    I am exploiting the case and presence of Kosovo’s prime minister to address, in our opinion the most problematic issue in the country: the electricity crisis, he said at the beginning of his speech at the Assembly session.

    For all of us living in Kosovo, we are seeing Kosovo — that is, our beloved country — has covered with darkness, he said.

    Tahiri said the government should change its energy investment strategy because the world has changed.

    Our prime minister’s request is to build a case, to reverse resources, using the capacities you have already said in the campaign, because Kosovo is in the dark, he said.

    Source Layer: Insander

  • Shiroka Pula: Forcimi i pavarësisë së Avokatit të Popullit është thelbësor për demokracinë

    Shiroka Pula: Forcimi i pavarësisë së Avokatit të Popullit është thelbësor për demokracinë

    Sipas njoftimit nga Presidenca, në fjalën e saj, Shiroka Pula ka thënë se Avokati i Popullit është zëri i qytetarëve dhe mbrojtësi i të drejtave dhe lirive të tyre.

    Ajo ka theksuar se në një shtet demokratik, të drejtat e njeriut nuk mjafton vetëm të garantohen me ligj, por duhet të mbrohen në çdo rrethanë.

    Presidentja ka vlerësuar rëndësinë e rekomandimeve të Avokatit të Popullit, duke thënë se ato janë thirrje për veprim, përgjegjësi dhe përmirësim. Zbatimi i tyre ndihmon në ndërtimin e besimit të qytetarëve në institucione dhe në forcimin e sundimit të ligjit.

    Presidentja Shiroka Pula ka thënë se forcimi i pavarësisë dhe i rolit të Avokatit të Popullit është thelbësor për demokracinë dhe për mbrojtjen e të drejtave të njeriut.

    Në përmbyllje të fjalimit, ajo ka potencuar se synimi duhet të jetë që çdo qytetar t’i gëzojë të drejtat e tij pa pasur nevojë të kërkojë mbrojtjen e tyre dhe se institucionet duhet të funksionojnë me përgjegjësi, në mënyrë që sa më pak qytetarë të kenë nevojë t’i drejtohen Avokatit të Popullit.

     

    Burimi: RTKLive

  • Liverpooli gati të paguajë 47 milionë funte për Araujon

    Liverpooli gati të paguajë 47 milionë funte për Araujon

    Mbrojtësi uruguaian iu bashkua Liverpoolit në fillim të këtij sezoni, në formë huazimi nga kampionët e La Ligës, pasi kishte humbur vendin në formacionin e trajnerit Hansi Flick.

    Kalimi në Angli duket se i ka dhënë një impuls të ri karrierës së 27-vjeçarit, i cili është përshtatur në rolin e mbrojtësit të djathtë nën drejtimin e Andoni Iraolas.

    Liverpooli është i gatshëm të aktivizojë klauzolën e blerjes prej 47 milionë funtesh për ta bërë transferimin e tij të përhershëm. Megjithatë, vetë futbollisti preferon të presë deri në përfundim të sezonit përpara se të marrë një vendim për të ardhmen.

    Nga ana tjetër, drejtori sportiv i Barcelonës, Deco, ka lënë të kuptohet se klubi katalanas nuk do ta pengonte largimin e tij, nëse kjo do të ishte zgjidhja më e mirë për të gjitha palët.

    “Është një çështje që do të trajtohet verën e ardhshme. Por, unë jam i lumtur për të. Ne duam atë që është më e mira për klubin. Ai ka qenë kapiten këtu gjatë viteve të fundit. Nëse është i lumtur dhe vendos të qëndrojë, ndërsa gjërat shkojnë mirë për ne, edhe ne do të jemi të kënaqur. Por, edhe pak para nuk do të na bënin keq”, ka deklaruar Deco.

    Kështu, vera e vitit 2027 mund të sjellë ndarjen përfundimtare të Araujos me Barcelonën, ndërsa Liverpooli duket i gatshëm të investojë për ta mbajtur mbrojtësin uruguaian në “Anfield”.

    Burimi: RTKLive

  • Liverpool ready to pay 47 million pounds for Arujon

    Uruguayn defenders joined Liverpool at the start of this season, borrowing from La League champions, after losing place in coach Hansi Flick’s formation.

    Crossing England seems to have given a new impulse to the 27-year-old career, which has adapted to the role of the right-wing defender under Andon Iraolas.

    Liverpool is willing to activate the 47 million-pound purchase clause to make his transfer permanent. However, the footballer himself prefers to wait until the end of the season before making a decision for the future.

    On the other hand, Barcelona’s sports director, Deco, has indicated that the Catalan club would not prevent his departure, if that were the best solution for all sides.

    It’s an issue that will be discussed next summer. But I’m happy for him. We want what’s best for the club. He’s been a captain here for the last few years. If he is happy and chooses to stay while things are good for us, we too will be happy. But even a little money wouldn’t hurt us, Deco said.

    Thus, the summer of 2027 may bring the final division of Aruyo with Barcelona, while Liverpool seems willing to invest to keep the Uruguayn defender in dealtfield.

    Source Layer: RTKLive

  • Nagavci: Pamjet e Jakup Krasniqit na kujtojnë pasojat e vendimeve politike

    Nagavci: Pamjet e Jakup Krasniqit na kujtojnë pasojat e vendimeve politike

    Nagavci: Pamjet e Jakup Krasniqit na kujtojnë pasojat e vendimeve politike

    “Vendimet politike nuk mbeten në dokumente, por ndikojnë drejtpërdrejt në jetën e njerëzve”, kështu ka deklaruar shefja e Grupit Parlamentar të Lëvizjes Vetëvendosje (LVV), Arbërie Nagavci, duke komentuar pamjet e vizitës së Jakup Krasniqit në Kosovë, pas gjashtë vjetësh.

    Nagavci ka thënë se pamjet nga ardhja e Krasniqit, për shkak të gjendjes së rënduar shëndetësore të bashkëshortes së tij, ishin të dhimbshme dhe rikujtuan vitet e humbura dhe momentet familjare që nuk mund të rikthehen.

    “Ato pamje duhet të na kujtojnë edhe diçka tjetër se vendimet politike nuk mbeten në dokumente, por dalin nga kjo sallë dhe ndikojnë drejtpërdrejt në jetën e njerëzve”, ka thënë ajo.

    Duke folur për Krasniqin, Nagavci e ka cilësuar atë figurë të rëndësishme të historisë së Kosovës, duke theksuar se ai ishte pjesë e periudhave vendimtare të shtetformimit.

    Ajo ka rikujtuar edhe votimin e vitit 2015 për themelimin e Gjykatës Speciale, duke e cilësuar atë vendim si të gabuar.

    “Votimi për themelimin e saj ishte gabim, pasojat e të cilit po i shohim edhe sot”, ka deklaruar Nagavci.

    Në fund, ajo ka thënë se nga kjo çështje duhet të nxirren mësime për mënyrën se si ushtrohen detyrat parlamentare.

    Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!

    /GazetaSinjali/

    Burimi: Sinjali

  • Nagavci: Jakup Krasniqi’s images remind us of the consequences of political decisions

    Political decisions do not remain in documents, but directly affect people’s lives, so stated the head of the Parliamentary Group of Vetevendosje ( LVV), Arberie Nagavci, commenting on images of Jakup Krasniqi’s visit to Kosovo after six years.

    Nagavci has said the images from Krasniqi’s arrival, due to his wife’s serious health condition, were painful and reminded of lost years and family moments that cannot be restored.

    Those images should remind us of something else that political decisions do not remain in documents, but come out of this room and directly affect people’s lives, she said.

    Speaking to Krasniqi, Nagavci has named that important figure in Kosovo’s history, stressing that it was part of the crucial periods of statehood.

    She has also recalled the 2015 vote on the establishment of the Special Court, calling that decision wrong.

    The vote on its establishment was wrong, with the consequences we are seeing today, Nagavci has declared.

    In the end, she has said that lessons should be drawn from this issue on how parliamentary duties are exercised.

    The signal where the truth speaks before the news!

    /Gazeta Sinjali/

    Source Layer: Signal

  • Depueteti i PDK-së kërkon mobilizim për Specialen: Diplomacia e Kosovës dhe Shqipërisë të jenë më aktive

    Depueteti i PDK-së kërkon mobilizim për Specialen: Diplomacia e Kosovës dhe Shqipërisë të jenë më aktive

    Depueteti i PDK-së kërkon mobilizim për Specialen: Diplomacia e Kosovës dhe Shqipërisë të jenë më aktive

    Deputeti i Partisë Demokratike të Kosovës (PDK), Jakup Nura, ka kërkuar mobilizimin e institucioneve të Kosovës në raport me Gjykatën Speciale, duke vlerësuar se kjo çështje duhet të jetë në fokusin kryesor të angazhimit institucional.

    Gjatë deklarimeve jashtë rendit të ditës në Kuvend, Nura ka thënë se të gjitha institucionet e vendit duhet ta kenë prioritet angazhimin lidhur me Gjykatën Speciale.

    “Me të drejtë kërkojmë nga të gjitha institucionet e vendit që Gjykata Speciale të kenë ne fokus kryesor angazhimin e tyre”, ka deklaruar Nura.

    Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!

    /GazetaSinjali/

    Burimi: Sinjali