Cila është politika e jashtme e Listës Studentore?

Cila është politika e jashtme e Listës Studentore?

Written by

in

Cila është politika e jashtme e Listës Studentore?

Kosova, Bosnja dhe Hercegovina, Rusia, Bashkimi Evropian? Udhëzimet e politikës së jashtme të Listës së Studentëve lënë shumë pyetje të hapura midis analistëve në Gjermani.

As më shumë se një muaj pas fitores bindëse në zgjedhjet parlamentare të 25 tetorit, nuk dihet shumë për politikën e jashtme të Listës Studentore. Qeveria e re nuk është formuar ende dhe emrat e ministrave të ardhshëm të Punëve të Jashtme dhe të Integrimit Evropian nuk dihen. Për momentin, e vetmja pikë referimi mbetet programi i politikës së jashtme i publikuar nga lëvizja.

Megjithëse shumë analiza theksojnë se Lista Studentore aktualisht u jep përparësi çështjeve të politikës së brendshme në Serbi, gjatë fushatës zgjedhore vëmendje e konsiderueshme iu kushtua qëndrimeve të saj në politikën e jashtme.

Shumëçka mbetet ende e paqartë

Në fund të shkurtit, përfaqësues të Listës Studentore vizituan Berlinin me ftesë të Fondacionit për Shkencë dhe Politikë (SWP). Deutsche Welle raportoi për ngjarjen pa dhënë detaje apo emrat e pjesëmarrësve, por vetë njoftimi për vizitën e studentëve në Berlin shkaktoi polemika në Beograd dhe tregoi se për çështjet e politikës së jashtme ka shumë më pak konsensus sesa për synimet dhe drejtimet e politikës së brendshme.

Lëvizja Studentore ka publikuar ndërkohë edhe udhëzimet e saj për politikën e jashtme, ku analistët me të cilët biseduam shohin shumë elemente vazhdimësie me politikën e Aleksandar Vuçiqit, por edhe dallime në ton dhe metoda.

“Si do të jetë qeveria e re serbe, çfarë do të bëjë dhe si do të funksionojë, është një pyetje që po shtrohet këto ditë si në Serbi, ashtu edhe jashtë saj. Për momentin nuk ka përgjigje”, thotë analisti me bazë në Berlin, Adi Qerimagiq, nga Iniciativa Evropiane e Stabilitetit (ESI). Sipas tij, Lista Studentore po vepron ende në të njëjtën mënyrë si gjatë protestave: me kujdes dhe në mënyrë gjithëpërfshirëse, ku vendimet nuk merren nga një lider i vetëm, por nga shumë persona me pikëpamje të ndryshme.

Pragmatike, por me theks te çështjet kombëtare

Një mendim të ngjashëm ndan edhe Nikola Gajiq nga Instituti Leibniz për Studimin e Evropës Lindore dhe Juglindore (IOS) në Regensburg, i cili vlerëson se programi nuk paralajmëron një ndryshim të thellë në orientimin e politikës së jashtme të Serbisë.

“Ky program synon kryesisht t’i vendosë marrëdhëniet ekzistuese mbi një bazë më institucionale dhe profesionale, gjë që shihet në propozimet për reformimin e shërbimit diplomatik dhe forcimin e bashkëpunimit me diasporën”, thotë Gajiq.

Ai e konsideron pozitive kërkesën që bashkëpunimi me Kinën të zhvillohet në përputhje me ligjet vendase, standardet mjedisore dhe të drejtat e punëtorëve. Megjithatë, paralajmëron për vëmendjen e tepruar që programi i kushton çështjeve kombëtare.

“Vetë titulli i kapitullit ‘Serbët në rajon’, në vend të ‘Serbia dhe rajoni’, tregon se Serbia shihet kryesisht si mbrojtëse e serbëve në vendet fqinje, ndërsa mungon një vizion se si mund të përmirësohet pozita e tyre përmes marrëdhënieve dypalëshe dhe bashkëpunimit rajonal”, thekson ai.

Nga ana tjetër, Marina Vuloviq nga Fondacioni për Shkencë dhe Politikë (SWP) në Berlin kujton se bëhet fjalë vetëm për një program zgjedhor, i cili jo domosdoshmërisht do të përkthehet në politikat konkrete të qeverisë së re. Por ajo pret një retorikë më të moderuar dhe një qasje më konstruktive ndaj marrëdhënieve rajonale sesa ajo e ndjekur nga SNS-ja e Vuçiqit.

Vuloviq i interpreton deklaratat nacionaliste të programit si një formë të “nacionalizmit banal”, të rrënjosur në shoqërinë serbe, por pret një ndryshim cilësor: pretendimet nuk do të jenë territoriale apo destabilizuese, por do të respektojnë kufijtë ekzistues dhe të drejtën ndërkombëtare. Për këtë arsye, ajo nuk pret vazhdimin e diskursit për “botën serbe”, të promovuar nga SNS.

Kosova: Status quo, por pa plan të qartë

Pjesa më e ndjeshme e programit është ajo që lidhet me Kosovën. Aty thuhet se Kosova duhet të mbetet pjesë e Serbisë dhe se marrëveshjet e deritanishme me Prishtinën duhet të rishikohen. Qerimagiq e sheh këtë si një hap prapa krahasuar me politikën e Vuçiqit.

Kapitulli hapet me fjalët “Ne do të luftojmë”, të cilat Gajiq i interpreton si shenjë të një qasjeje konfrontuese, në vend të një vizioni të qartë për dialog politik. Sipas tij, programi pothuajse e injoron faktin se zbatimi i shumicës së masave të propozuara varet nga bashkëpunimi me Prishtinën.

Nikola Xavier Weckwert nga Shoqata Gjermane për Politikë të Jashtme (DGAP), megjithatë, nuk pret as përshkallëzim dhe as tërheqje nga pozicionet aktuale. Ai vlerëson se mbrojtja e serbëve të Kosovës do të mbetet në qendër të politikës së ardhshme.

Kur bëhet fjalë për njohjen ndërkombëtare të Kosovës, Serbia pritet të mbrojë status quo-në, por programi i Listës Studentore nuk sqaron se si do të arrihet kjo. Nuk përmendet asnjë fushatë për tërheqjen e njohjeve dhe as masa konkrete për të penguar anëtarësimin e Kosovës në organizata ndërkombëtare. Vuloviq kujton se qëndrimi ndaj Kosovës është thellësisht i rrënjosur në shoqërinë serbe dhe i sanksionuar në Kushtetutë, ndaj ndryshime të shpejta nuk duhen pritur.

Bosnjë-Hercegovina dhe Republika Srpska

Ruajtja e marrëdhënieve me Republikën Srpska në të gjitha nivelet mbetet një prioritet. Megjithatë, Weckwert nuk sheh në program asnjë mbështetje për mbylljen e Zyrës së Përfaqësuesit të Lartë (OHR), as ndonjë tregues për mbështetje të aspiratave të Republikës Srpska për më shumë kompetenca, një kushtetutë të re apo ndonjë formë bashkimi me Serbinë.

Megjithatë, Gajiq paralajmëron për mospërputhje të caktuara. Programi i referohet të drejtës ndërkombëtare dhe mbrojtjes universale të të drejtave të njeriut, por mbetet i paqartë kur bëhet fjalë për aspiratat separatiste dhe mohimin e gjenocidit në Srebrenicë nga udhëheqja e Republikës Srpska.

Ai thekson se, ndërsa programi mbron parime universale në trajtimin e viktimave në Palestinë, luftërat e viteve 1990 trajtohen kryesisht nga perspektiva e viktimave serbe, pa iu referuar krimeve të kryera ndaj popujve të tjerë.

Rusia: Zyrtarisht e njëjta linjë, në praktikë më e ftohtë

Programi vazhdon gjithashtu kursin aktual ndaj Rusisë: marrëdhënie të mira dhe kundërshtim të sanksioneve. Megjithatë, sipas Weckwert, nuk ka shumë tregues se do të ndërtohen lidhje të reja ekonomike, energjetike apo të sigurisë me Moskën. Pa lidhje personale me Kremlinin, mund të pritet një marrëdhënie më e ftohtë.

As Vuloviq nuk pret një ndryshim rrënjësor sa u përket sanksioneve ndaj Rusisë.

Sipas Gajiqit, mbetet e paqartë se si mund të harmonizohet partneriteti “tradicional” me Rusinë me angazhimin e deklaruar për respektimin e integritetit territorial të Ukrainës.

BE: Partner, por jo domosdoshmërisht synim

Kur bëhet fjalë për Bashkimin Evropian, programi e trajton atë kryesisht si partner ekonomik, ndërsa anëtarësimi i plotë nuk përmendet si objektiv i drejtpërdrejtë.

Marina Vuloviq sheh një sinjal pozitiv në faktin se Lista Studentore kërkon përmbushjen e kritereve të IBAR-it (Vlerësimi i Përmbushjes së Kritereve të Përkohshme), veçanërisht në kapitujt që lidhen me sundimin e ligjit. Sipas saj, kjo tregon në mënyrë indirekte se lëvizja dëshiron të vazhdojë procesin e integrimit evropian.

Përfaqësuesit e Listës Studentore i kanë përcjellë tashmë Komisionit Evropian mesazhin se synojnë të ndjekin rrugën evropiane dhe të përmirësojnë perceptimin e BE-së në opinionin publik serb.

Nga ana tjetër, Qerimagiq paralajmëron se ekzistojnë dallime midis programit dhe deklaratave publike të disa individëve brenda lëvizjes, duke theksuar se drejtimi i vërtetë do të bëhet i qartë vetëm pas emërimeve në postet kyçe.

“Një sinjal më i qartë sesa programi dhe deklaratat do të jetë zgjedhja e personave që do të marrin përgjegjësi për politikën e jashtme, integrimin evropian dhe, po aq e rëndësishme, sektorin e energjisë”, thotë ai.

Pyetja kryesore, sipas tij, është edhe mënyra se si do të reagojë Bashkimi Evropian: nëse do të mbështesë prioritetet e programit, si sundimin e ligjit, reformën e gjyqësorit, policisë, shërbimeve të sigurisë, mediave dhe procesit zgjedhor, apo nëse do të vazhdojë të përqendrohet te Rusia, Kosova dhe raporti me të kaluarën, çështje që mund të krijojnë ndarje dhe sfida të reja për Listën Studentore./DW/

Burimi: Insajderi