COP31 përfundon pa marrëveshje, përplasjet për karburantet fosile bllokojnë negociatat

COP31 përfundon pa marrëveshje, përplasjet për karburantet fosile bllokojnë negociatat

Written by

in

Konferenca e Kombeve të Bashkuara për Klimën, COP31, përfundoi të dielën pa një marrëveshje përfundimtare, pas dështimit të negociatave që u karakterizuan nga përplasje të ashpra mes vendeve që kërkojnë largimin gradual nga karburantet fosile dhe atyre që kundërshtojnë një hap të tillë.

Dështimi erdhi pas dy javësh bisedimesh në Antalia të Turqisë, ku morën pjesë delegacione nga afro 200 shtete. Negociatat u zgjatën përtej afatit të paraparë, duke e shndërruar këtë në samitin më të gjatë klimatik në historinë e konferencave COP.

Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, António Guterres, shprehu zhgënjim të thellë për rezultatin, duke thënë se qeveritë nuk arritën t’i përgjigjen urgjencës së krizës klimatike, transmeton Telegrafi.

“E ndaj zhgënjimin e thellë të të gjithë atyre që prisnin që qeveritë të përballeshin me sfidën që kërkon kriza klimatike. Por ky pengim nuk i ndryshon faktet. Mund të mos ketë konsensus në tryezën e negociatave, por shkenca nuk lë vend për paqartësi”, deklaroi Guterres.

SHBA-ja nuk dërgoi përfaqësues në konferencë për të dytin vit radhazi, pas vendimit të administratës së Donald Trumpit për t’u tërhequr nga Marrëveshja e Parisit e vitit 2015.

Kjo marrëveshje synon kufizimin e rritjes së temperaturës globale në 1.5 gradë Celsius mbi nivelet paraindustriale, objektiv që ka qenë në qendër të samiteve klimatike të OKB-së, por që bota tashmë rrezikon ta tejkalojë.

Përplasjet për karburantet fosile bllokojnë marrëveshjen

Negociatat arritën në një ngërç të dielën, pasi Bashkimi Evropian kundërshtoi një projektmarrëveshje që nuk përmbante asnjë referencë për karburantet fosile. Përfaqësuesit evropianë argumentuan se teksti favorizonte vendet eksportuese të naftës dhe nuk trajtonte shkaktarin kryesor të ndryshimeve klimatike.

“Ne nuk do të mbështesim një vendim përfundimtar apo një pakt të Antalias që nuk përmend as karburantet fosile, të cilat janë shkaktari kryesor i ndryshimeve klimatike”, deklaroi ministri irlandez i Klimës, Darragh O’Brien, në emër të BE-së.

Ai shtoi se Bashkimi Evropian nuk do të pranonte kthim prapa në negociata dhe as një konferencë që, sipas tij, përdor masa të gjelbra për të mbuluar vazhdimin e përdorimit të karburanteve fosile.

BE-ja u bashkua me një grup vendesh më të vogla, të cilat janë veçanërisht të ekspozuara ndaj pasojave ekstreme të ndryshimeve klimatike. Ato u përballën me kundërshtimin e vendeve prodhuese të naftës, përfshirë Arabinë Saudite.

Mosmarrëveshjet kryesore kishin të bënin me krijimin e rregullave dhe objektivave të reja për largimin gradual nga qymyri, nafta dhe gazi natyror, si dhe kalimin drejt burimeve të ripërtëritshme të energjisë.

Presidenti i COP31, njëherësh ministri turk i Mjedisit, Murat Kurum, konfirmoi se projektmarrëveshja nuk u miratua për shkak të mungesës së konsensusit. Rregullat e konferencës kërkojnë pajtimin unanim të vendeve pjesëmarrëse, çka do të thotë se kundërshtimi edhe i një shteti të vetëm mund ta bllokojë marrëveshjen.

“Ne kemi theksuar gjithmonë se ky proces respekton vullnetin e palëve. Bëmë gjithçka që ishte e mundur. Në fund, nuk ia imponuam askujt këtë tekst dhe nuk ushtruam presion me një qasje ‘merre ose lëre’. Ka palë në sallë që e kundërshtojnë tekstin dhe është e qartë se nuk ka marrëveshje. Prandaj, këto vendime nuk janë miratuar”, tha Kurum.

Ministri australian i Klimës dhe Energjisë, Chris Bowen, i cili ndau presidencën e konferencës me Kurumin, tha se negociatat dështuan për shkak të vijave të kuqe të pakapërcyeshme mes palëve.

Ai e përshkroi situatën gjeopolitike në prag të konferencës si më të ndërlikuar dhe më të tensionuar në kujtesën e kohëve të fundit.

Kundërshtime edhe ndaj projektmarrëveshjes së mëparshme

Edhe të premten, në ditën kur ishte planifikuar përfundimi i konferencës, një koalicion i udhëhequr nga Franca dhe Panamaja, me pjesëmarrjen e vendeve nga Evropa, Afrika, Amerika Latine dhe Paqësori, kishte kundërshtuar projektmarrëveshjen, duke e cilësuar atë tepër të dobët.

Grupi kërkonte përmendjen e qartë të karburanteve fosile dhe angazhime më të forta për financimin e klimës.

“Nuk mund të vazhdojmë të mbahemi peng nga prodhuesit e naftës”, deklaroi ministri panamez i Mjedisit, Juan Carlos Navarro, duke paralajmëruar se vendi i tij do të kundërshtonte zyrtarisht çdo marrëveshje që nuk trajtonte çështjen e karburanteve fosile.

Një version i parë i projektmarrëveshjes përmbante thirrjen për “përshpejtimin e veprimeve për largimin gradual nga karburantet fosile”, si dhe kërkonte përfundimin e subvencioneve joefikase për këtë sektor. Dokumenti synonte gjithashtu rikthimin e ngrohjes globale nën kufirin prej 1.5 gradësh sa më herët gjatë këtij shekulli.

Megjithatë, vetëm disa ditë më vonë, këto formulime u hoqën nga teksti, duke reflektuar ndarjet e thella mes vendeve për afatet e zbatimit dhe mënyrën e financimit të tranzicionit energjetik.

Projektet e mëvonshme nuk përfshinin ende referenca për karburantet fosile, por propozonin objektiva për kapjen e miliarda tonëve dioksid karboni nga atmosfera deri në vitin 2035.

Këto teknologji janë kritikuar nga disa organizata, të cilat argumentojnë se vëmendja ndaj tyre mund të largojë fokusin nga nevoja për të reduktuar përdorimin e naftës, gazit dhe qymyrit.

Projektet parashikonin gjithashtu që energjia elektrike të përbënte më shumë se një të tretën e furnizimit global me energji deri në vitin 2035, krahas objektivave për zgjerimin e burimeve të ripërtëritshme dhe rritjen e efikasitetit energjetik.

Negociatorët kishin shprehur “shqetësim të thellë” për ngrohjen globale dhe rrezikun që ajo të tejkalojë 1.5 gradë Celsius. Ata riafirmuan nevojën për reduktime të thella, të shpejta dhe të qëndrueshme të emetimeve, duke paralajmëruar se çdo rritje shtesë e temperaturave do të shtojë shpeshtësinë dhe intensitetin e dëmeve të lidhura me klimën.

Sipas vlerësimeve të përfshira në projekttekst, nëse planet aktuale klimatike të vendeve zbatohen plotësisht, bota do të përballet me një rritje të temperaturës prej pak më shumë se 2.5 gradësh. Kjo shifër është më e ulët se parashikimet prej mbi katër gradësh që bëheshin para Marrëveshjes së Parisit.

Paralajmërimet për pasojat e krizës klimatike

COP31 u zhvillua në një vit të shënuar nga fatkeqësi vdekjeprurëse, temperatura rekord, zjarre shkatërruese dhe fenomene të tjera ekstreme të motit. Meteorologët i kanë lidhur shumë prej këtyre zhvillimeve me fenomenin e fuqishëm El Niño, ndërsa shkencëtarët theksojnë se ndikimi i tij përforcohet nga ndryshimet klimatike.

Gjatë konferencës, Guterres u bëri thirrje qeverive të largohen nga përdorimi i karburanteve fosile, të trefishojnë financimin për përshtatjen ndaj ndryshimeve klimatike deri në vitin 2035 dhe të vendosin taksa mbi fitimet e jashtëzakonshme të kompanive të karburanteve fosile, në mënyrë që vendet më të cenueshme të mund të përballojnë dëmet nga fatkeqësitë.

“Ndotësit duhet të paguajnë”, deklaroi ai.

Guterres paralajmëroi gjithashtu se kriza klimatike po thellon paqëndrueshmërinë sociale dhe politike.

“Nuk mund ta zhdukësh varfërinë kur fatkeqësitë klimatike i rikthejnë vazhdimisht njerëzit në të. Nuk mund t’u premtosh të rinjve një të ardhme më të mirë, ndërkohë që shkatërron sistemet natyrore nga të cilat varet ajo e ardhme”, tha ai.

Edhe përfaqësues të organizatave mjedisore vlerësuan se propozimet e konferencës nuk shkonin mjaftueshëm larg për të ndihmuar komunitetet që tashmë po përballen me pasojat e krizës klimatike.

Ellen Dorsey, e përfshirë këtë muaj në listën TIME100 për ndikimin në çështjet klimatike, tha për CBS News se nuk kishte pritur masa të mëdha nga COP31, pavarësisht urgjencës së situatës.

“Koha kur thjesht flitej për largimin gradual nga karburantet fosile ka përfunduar. Qeveritë duhet të veprojnë”, deklaroi ajo.

Sipas Dorsey, kjo nënkupton ndalimin e zgjerimit të industrisë së karburanteve fosile, përfundimin e subvencioneve për këtë sektor dhe një tranzicion të drejtë që mbron punëtorët dhe komunitetet e prekura.

Ajo shtoi se ndikimi i lobimit të industrisë së karburanteve fosile është rritur gjatë dekadës së fundit, përfshirë edhe praninë e përfaqësuesve të këtij sektori në delegacionet kombëtare gjatë negociatave klimatike të OKB-së.

Megjithatë, Dorsey tha se sheh shpresë te lëvizjet që kundërshtojnë këtë ndikim, nga organizatat dhe aktivistët në nivel lokal deri te procesi Santa Marta, një koalicion që synon të përdorë diplomacinë për të nxitur largimin nga qymyri, nafta dhe gazi.

“Vrulli për ndryshime po rritet edhe jashtë negociatave”, tha ajo, duke e cilësuar këtë moment si një pikë kthese historike për politikat klimatike. /Telegrafi/