Pesë diplomatë të NATO-s kanë paralajmëruar se një humbje e republikanëve në zgjedhjet e mesmandatit në SHBA mund ta shtyjë presidentin Donald Trump drejt një përplasjeje më të ashpër me aleatët evropianë, përfshirë tërheqjen e mijëra ushtarëve amerikanë nga kontinenti dhe reduktimin e ndihmës për Ukrainën.
Sipas një raportimi të POLITICO, diplomatët, të cilët kanë folur në kushte anonimiteti, janë të shqetësuar se humbja e shumicës republikane në Kongres mund ta nxisë Trumpin të fokusohet më shumë në politikën e jashtme, ku presidenti amerikan ka kompetenca më të gjera ekzekutive.
“Nëse bëhet shumë i zemëruar, mund të jetë shumë i ashpër”, ka paralajmëruar një diplomat i NATO-s.
Zyrtarët evropianë vlerësojnë se një humbje e ndikimit politik në Kongres mund ta bëjë Trumpin më të prirur për veprime të rrezikshme në politikën e jashtme, ndërsa qëndrimi kritik ndaj NATO-s mbetet pjesë e bindjeve të tij politike.
Frika nga tërheqja e trupave amerikane
Shqetësimi kryesor i aleatëve evropianë lidhet me rishikimin e vendosjes së forcave ushtarake amerikane në Evropë, rezultatet e të cilit pritet të përfundojnë deri në dhjetor.
Sipas tre diplomatëve, Trump mund ta zgjerojë planin për reduktimin e pranisë ushtarake amerikane në Evropë, në mënyrë që të përmbushë kërkesat e mbështetësve të tij nga lëvizja MAGA.
Një veprim i tillë do të godiste veçanërisht aleatët evropianë, të cilët vazhdojnë të mbështeten te SHBA-ja për kapacitete të rëndësishme ushtarake.
Jennifer Kavanagh, bashkëpunëtore e lartë në institutin amerikan Defense Priorities, ka paralajmëruar se Evropa do ta kishte të vështirë të zëvendësonte kapacitetet amerikane në luftën elektronike, mbrojtjen ajrore, inteligjencën, zbulimin, furnizimin me karburant në ajër dhe logjistikën ushtarake.
Ligji amerikan aktualisht parasheh të paktën 76 mijë pjesëtarë të forcave të armatosura amerikane në Evropë, por Kavanagh ka vënë në dyshim nëse këto kufizime do të mund ta ndalonin një president të vendosur për të ndryshuar politikën.
Ukraina, pjesë e një marrëveshjeje të mundshme me Putinin
Një tjetër shqetësim i madh është mundësia që Trump ta lidhë praninë ushtarake amerikane në Evropë me një marrëveshje për përfundimin e luftës në Ukrainë, e cila do të mbështetej nga Washingtoni.
Oana Lungescu, ish-zyrtare e NATO-s dhe bashkëpunëtore e institutit britanik Royal United Services Institute, ka paralajmëruar se Trump mund t’i trajtojë çështjet e sigurisë evropiane, trupat amerikane dhe Ukrainën si pjesë të një marrëveshjeje më të gjerë me presidentin rus, Vladimir Putin.
“Ekziston rreziku që të gjitha këto çështje, rishikimi i forcave amerikane, Ukraina dhe rendi evropian i sigurisë, të fillojnë të shihen si pjesë e një marrëveshjeje shumë më të madhe me Putinin”, ka thënë ajo.
Sipas saj, një zhvillim i tillë do të krijonte një situatë jashtëzakonisht të rrezikshme për sigurinë evropiane.
Diplomatët paralajmërojnë gjithashtu për mundësinë e reduktimit të kontributeve amerikane në buxhetin e përbashkët të NATO-s dhe kufizimit të programit PURL, përmes të cilit aleatët evropianë financojnë blerjen e armëve amerikane për Ukrainën.
Mund të ndryshojë edhe udhëheqja e Pentagonit
Një humbje e madhe e republikanëve mund të sjellë edhe ndryshime në udhëheqjen e Departamentit amerikan të Mbrojtjes.
Sekretari i Mbrojtjes, Pete Hegseth, është përballur me kritika nga një pjesë e kongresmenëve për refuzimin e raportimit të rregullt mbi operacionet ushtarake dhe shpenzimet buxhetore.
Kritika kanë nxitur edhe vendimet e tij për shkarkimin e dhjetëra gjeneralëve dhe admiralëve, si dhe problemet që lidhen me luftën amerikane kundër Iranit.
Sipas POLITICO, në Washington tashmë po spekulohet se Hegseth mund të largohet nga detyra pas një humbjeje të rëndë republikane.
Një Kongres nën kontrollin e demokratëve mund të nisë hetime për vendimet e tij, duke e vështirësuar më tej punën e Pentagonit.
Megjithatë, largimi i mundshëm i Hegseth mund të shtyjë për disa javë ose muaj vendimet për tërheqjen e trupave amerikane nga Evropa.
Shtëpia e Bardhë: Trump ka bërë më shumë për NATO-n se kushdo
Shtëpia e Bardhë ka kundërshtuar pretendimet se Trump po e rrezikon NATO-n.
Zëvendëszëdhënësja Olivia Wales ka deklaruar për POLITICO se presidenti amerikan ka bërë më shumë për Aleancën sesa cilido prej paraardhësve të tij.
Ajo ka përmendur marrëveshjen për rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes dhe sigurisë së aleatëve në pesë për qind të bruto produktit të brendshëm deri në vitin 2035, forcimin e pranisë ushtarake amerikane në Grenlandë dhe përpjekjet e Trumpit për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë.
Megjithatë, Wales ka konfirmuar se Trump nuk ka hequr dorë nga kritikat ndaj aleatëve evropianë për qëndrimin e tyre ndaj luftës amerikane kundër Iranit.
“Presidenti mbetet i bindur se aleatët tanë në NATO duhej të qëndronin përkrah Shteteve të Bashkuara”, ka deklaruar ajo.
Ministri malazez nuk beson në largimin e SHBA-së nga NATO
Ndryshe nga diplomatët e shqetësuar, ministri i Mbrojtjes i Malit të Zi, Dragan Krapoviq, nuk beson se Trump do të ndërmarrë hapa radikalë kundër NATO-s.
Ai ka thënë për POLITICO se spekulimet për largimin e presidentit amerikan nga Aleanca janë dëgjuar prej vitesh, por deri më tani nuk janë realizuar.
“Vazhdimisht dëgjojmë spekulime se Trump do të largohet nga NATO. Kjo nuk ka ndodhur deri më tani”, ka thënë Krapoviq.
Ai ka rikujtuar gjithashtu rolin e Kongresit amerikan në vendimet për reduktimin e numrit të trupave amerikane në Evropë.
Megjithatë, një diplomat tjetër i NATO-s ka shprehur shqetësim për paparashikueshmërinë e presidentit amerikan.
“Për të bërë parashikime me probabilitet të lartë se do të realizohen, duhet të keni një objekt studimi që merr vendime racionale”, ka thënë ai.
“Mendoj se me presidentin aktual amerikan nuk jemi në një situatë të tillë”, ka shtuar diplomati.
NATO dhe Departamenti amerikan i Mbrojtjes nuk kanë komentuar kërkesat e POLITICO-s.
Shqetësimet e diplomatëve evropianë bazohen në vlerësimet për veprimet e mundshme të Trumpit dhe jo në vendime të shpallura zyrtarisht. Megjithatë, rishikimi i ardhshëm i pranisë ushtarake amerikane në Evropë u jep këtyre paralajmërimeve peshë konkrete, pasi rezultatet pritet të publikohen në dhjetor, vetëm disa javë pas zgjedhjeve që mund të ndryshojnë balancën politike në Washington.
Burimi: Insajderi