Blog

  • Thaçi tundi kokën dhe buzëqeshi pas dëgjoi aktgjykimin në Hagë

    Thaçi tundi kokën dhe buzëqeshi pas dëgjoi aktgjykimin në Hagë

    Thaçi tundi kokën dhe buzëqeshi pas dëgjoi aktgjykimin në Hagë

    Ish-presidenti i Kosovës, Hashim Thaçi, është dënuar me një vit e pesë muaj burgim nga Gjykata Speciale në Hagë, në kuadër të rastit të dytë ndaj tij, që lidhet me pengimin e drejtësisë.

    Pas dëgjimit të vendimit, Thaçi është parë duke tundur kokën dhe më pas duke buzëqeshur.

    Po ashtu, ai i është drejtuar gjyqtarit me fjalët: “Kjo është politikë, nuk është drejtësi”./Klankosova.tv

  • Hakeri shqiptar që publikoi 90 video të GTA VI pranon fajësinë për akuzat

    Hakeri shqiptar që publikoi 90 video të GTA VI pranon fajësinë për akuzat

    Hakeri shqiptar që publikoi 90 video të GTA VI pranon fajësinë për akuzat

    Arion Kurtaj, 21-vjeçari që tronditi industrinë e videolojërave duke publikuar 90 video të papublikuara të Grand Theft Auto VI (GTA VI), ka pranuar fajësinë për një seri sulmesh të mëdha kibernetike.

    Kurtaj, anëtar i grupit famëkeq të hakerëve Lapsus$, kishte hakuar kompaninë Rockstar Games, duke publikuar në internet pamje nga loja e shumëpritur GTA VI, nën pseudonimin TeaPotUberHacker.

    Por Rockstar Games nuk ishte objektivi i vetëm i tij. Ai kishte sulmuar gjithashtu kompaninë Uber, operatorin BT/EE dhe platformën financiare Revolut, duke komprometuar të dhënat e mijëra klientëve.

    Sulmi ndaj Uber-it i kishte shkaktuar kompanisë humbje prej më shumë se 2.8 milionë dollarësh, pasi hakeri kishte vjedhur të dhëna sensitive dhe kishte fshirë llogari e informacione të brendshme.

    Një nga detajet më të pazakonta të rastit është se Kurtaj kishte vazhduar aktivitetin e tij kriminal edhe pasi ishte vendosur në një hotel për arsye sigurie, gjatë kohës që ndodhej në lirim me kusht.

    Për këtë, ai kishte përdorur vetëm një telefon mobil, lidhjen Wi-Fi të televizorit të hotelit dhe një pajisje Amazon Fire Stick.

    Në vitin 2023, gjykata kishte urdhëruar që ai të qëndronte për një kohë të pacaktuar në një spital të sigurisë së lartë, pasi ishte vlerësuar se nuk ishte në gjendje të përballej me procesin gjyqësor.

    Tashmë, 21-vjeçari ka pranuar fajësinë për gjashtë vepra penale, përfshirë hakimin kompjuterik, mashtrimin dhe posedimin e një telefoni të paligjshëm në burg.

    Madje, ai kishte përdorur edhe telefonin e burgut për t’i dërguar një mesazh tallës numrit emergjent 999.

    Kurtaj pritet të marrë dënimin më 23 nëntor 2026, në Gjykatën e Kurorës në Woolwich të Britanisë së Madhe.

  • Mbi 25 mijë raste për nëntë muaj, mbingarkesë në Emergjencën e Spitalit të Mitrovicës

    Mbi 25 mijë raste për nëntë muaj, mbingarkesë në Emergjencën e Spitalit të Mitrovicës

    Mbi 25 mijë pacientë kanë marrë kujdes emergjent shëndetësor në Spitalin e Përgjithshëm “Dr. Sami Haxhibeqiri” në Mitrovicë gjatë nëntë muajve të parë të vitit 2026.

    Sipas njoftimit të këtij spitali, gjatë periudhës janar–shtator janë trajtuar gjithsej 25 mijë e 625 pacientë në Shërbimin e Emergjencës.

    Spitali ka bërë të ditur se ky shërbim po përballet me mbingarkesë të vazhdueshme dhe fluks të shtuar të pacientëve.

    Ngarkesa më e madhe, sipas njoftimit, është vërejtur në shërbimet emergjente ortopedike, internistike dhe kirurgjike.

    Për këtë arsye, nga Spitali i Mitrovicës u kanë bërë thirrje qytetarëve që të respektojnë zinxhirin e referimit shëndetësor, në mënyrë që të sigurohet trajtim më i shpejtë dhe cilësor për pacientët me gjendje të rënda shëndetësore.

    Qytetarëve u është rekomanduar që fillimisht t’u drejtohen Urgjencës së Qendrës Kryesore të Mjekësisë Familjare (QKMF) ose ambulancave më të afërta për kontrolle rutinore dhe gjendje që nuk paraqesin rrezik akut.

    Ndërkaq, në Emergjencën e Spitalit, sipas këtij institucioni, duhet të paraqiten pacientët pas vlerësimit dhe udhëzimit nga mjeku familjar, si dhe personat që përballen me urgjenca mjekësore, si aksidente, trauma të rënda, dhimbje akute të kraharorit dhe vështirësi të rënda në frymëmarrje. /Telegrafi/

  • This is politics, not justice, Hashim Thaci reacts after 17 months in prison at The Hague

    This is politics, not justice, Hashim Thaci reacts after 17 months in prison at The Hague

    Former Kosovo President Hashim Thaci has reacted after declaring the trial by Kosovo’s Specialised Chambers in The Hague, where he was sentenced to 17 months in prison for obstructing justice.

    It’s politics, not justice. (This is politics, not justice), Thaci declared after the court ruling.

    Meanwhile, according to reports concerning the case, Thaci has completed the suffering of this sentence in May 2026.

    The sentence against him relates to the case of obstruction of justice and alleged influence on witnesses in the judicial process at The Hague.

    The prosecution is part of a separate judicial process, divided by the judgment against Thaci on war crimes charges. /Telegraphy/

  • “Kjo është politikë, jo drejtësi”, reagon Hashim Thaçi pas dënimit me 17 muaj burgim në Hagë

    “Kjo është politikë, jo drejtësi”, reagon Hashim Thaçi pas dënimit me 17 muaj burgim në Hagë

    Ish-presidenti i Kosovës, Hashim Thaçi ka reaguar pas shpalljes së aktgjykimit nga Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë, ku u dënua me 17 muaj burgim për pengim të drejtësisë.

    “This is politics, not justice” (Kjo është politikë, jo drejtësi), ka deklaruar Thaçi pas vendimit të gjykatës.

    Ndërkaq, sipas të dhënave lidhur me rastin, Thaçi e ka përfunduar vuajtjen e këtij dënimi në maj të vitit 2026.

    Dënimi ndaj tij lidhet me rastin për pengim të drejtësisë dhe ndikim të pretenduar te dëshmitarët në procesin gjyqësor në Hagë.

    Aktgjykimi është pjesë e një procesi të veçantë gjyqësor, i ndarë nga gjykimi ndaj Thaçit për akuzat për krime lufte. /Telegrafi/

  • Gjykata Speciale publikon përmbledhjen e aktgjykimit, çfarë dënimesh morën Thaçi dhe të akuzuarit e tjerë?

    Gjykata Speciale publikon përmbledhjen e aktgjykimit, çfarë dënimesh morën Thaçi dhe të akuzuarit e tjerë?

    Gjykata Speciale publikon përmbledhjen e aktgjykimit, çfarë dënimesh morën Thaçi dhe të akuzuarit e tjerë?

    Gjykata Speciale sot ka shqiptuar aktgjykimet dënuese ndaj Hashim Thaçit, Bashkim Smakajt, Isni Kilajt, Hajredin Kuçit dhe Fadil Fazliut, të akuzuar për vepra që lidhen me pengimin e drejtësisë.

    Më poshtë aktgjykimi i përmbledhur i publikuar nga Dhomat e Specializuara:

    Hagë, 17 nëntor 2026 – Gjykatësi i Vetëm për Gjykimin e Çështjes në Dhomat e Specializuara të Kosovës (DHSK) ka shpallur aktgjykimin në çështjen gjyqësore ndaj Hashim Thaçit, Bashkim Smakajt, Isni Kilajt, Fadil Fazliut dhe Hajredin Kuçit, të akuzuar për vepra penale kundër administrimit të drejtësisë dhe rendit publik.

    Çështja ka të bëjë me pretendimet për pengim të drejtësisë në kuadër të një procesi tjetër gjyqësor në Hagë, atë ndaj Thaçit dhe të tjerëve për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit, ku ish-presidenti i Kosovës ishte një nga të akuzuarit.

    Gjykatësi konstatoi se Thaçi u kishte zbuluar informacione konfidenciale për disa dëshmitarë personave që e vizituan në qendrën e paraburgimit gjatë vitit 2023. Po ashtu, përmes vizitorëve, ai u kishte përcjellë dëshmitarëve udhëzime se si duhej të dëshmonin në procesin gjyqësor për krime lufte.

    Dënimet e shqiptuara

    Sipas aktgjykimit, të akuzuarit u shpallën fajtorë ose të pafajshëm si më poshtë:

    – Hashim Thaçi u shpall fajtor për tentativë për pengim të personave zyrtarë në kryerjen e detyrave zyrtare, shkelje të fshehtësisë së procedurës dhe mosbindje ndaj gjykatës. Ai u dënua me 17 muaj burgim, dënim që do të mbahet veçmas nga çdo dënim tjetër që mund t’i shqiptohet në çështjen për krime lufte.

    – Bashkim Smakaj u shpall fajtor për tentativë për pengim të personave zyrtarë dhe për ndihmë në mosbindje ndaj gjykatës. U dënua me 12 muaj burgim, por, duke llogaritur kohën e kaluar në paraburgim, dënimi u konsiderua i vuajtur dhe ai u lirua.

    – Fadil Fazliu u shpall fajtor për tentativë për pengim të personave zyrtarë dhe për ndihmë në mosbindje ndaj gjykatës. Edhe ai u dënua me 12 muaj burgim, por dënimi u konsiderua i vuajtur për shkak të kohës së kaluar në paraburgim dhe u lirua.

    – Hajredin Kuçi u shpall fajtor për një akuzë të mosbindjes ndaj gjykatës dhe u dënua me një muaj burgim me kusht. Dënimi do të konsiderohet i vuajtur nëse ai nuk kryen ndonjë vepër tjetër penale sipas Kodit Penal të Kosovës gjatë një viti.

    – Isni Kilaj u shpall i pafajshëm për të gjitha akuzat ndaj tij.

    Gjetjet e gjykatës për secilin grup

    Grupi i Fadil Fazliut

    Gjykatësi konstatoi se gjatë vizitës së tij në qendrën e paraburgimit, më 2 korrik 2023, Thaçi i kishte dhënë Fadil Fazliut udhëzime për t’ia përcjellë dëshmitarit të Prokurorisë, Rrustem Mustafës, lidhur me dëshminë e tij të ardhshme në procesin gjyqësor për krime lufte.

    Një ditë pas vizitës, Fazliu ishte takuar me Mustafën dhe ia kishte përcjellë udhëzimet e Thaçit. Ato përfshinin edhe këshillën që dëshmitari të mohonte, nëse pyetej nga Prokuroria, se kishte marrë komunikime nga Thaçi.

    Për këto veprime, Thaçi dhe Fazliu u shpallën fajtorë për tentativë për pengim të personave zyrtarë përmes veprimit të përbashkët.

    Thaçi u shpall gjithashtu fajtor për zbulimin e informacionit konfidencial për dëshmitarë të tjerë të Prokurorisë. Ai u shpall fajtor edhe për mosbindje ndaj gjykatës, për shkak të shkeljes së urdhrave që ndalonin kontaktet me dëshmitarët.

    Ndërkaq, Fazliu u shpall fajtor për ndihmë në mosbindje ndaj gjykatës në lidhje me tentativën për pengim, por jo për ndihmë në zbulimin e informacionit konfidencial.

    Grupi i Bashkim Smakajt

    Gjykatësi konstatoi se gjatë vizitës së Bashkim Smakajt në qendrën e paraburgimit, më 7 tetor 2023, Thaçi i kishte dhënë atij udhëzime për t’ia përcjellë dëshmitarit të Prokurorisë, Bislim Zyrapi, para dëshmisë së tij të ardhshme.

    Smakaj e kishte informuar Thaçin se kishte kontaktuar dëshmitarin para vizitës dhe se Zyrapi kishte kërkuar shpjegime të mëtejshme.

    Gjatë takimit, Thaçi i kishte dhënë Smakajt edhe udhëzime me shkrim lidhur me dëshminë e Zyrapit. Këto dokumente më vonë u sekuestruan në banesën e Smakajt.

    Provat digjitale vërtetuan se Smakaj ishte takuar me Zyrapin pas vizitës së 7 tetorit. Gjykatësi arriti në përfundimin se gjatë këtij takimi ishin diskutuar udhëzimet e dhëna nga Thaçi.

    Për këto veprime, Thaçi dhe Smakaj u shpallën fajtorë për tentativë për pengim të personave zyrtarë përmes veprimit të përbashkët.

    Thaçi u shpall gjithashtu fajtor për shkelje të fshehtësisë së procedurës dhe mosbindje ndaj gjykatës, ndërsa Smakaj u shpall fajtor për ndihmë në mosbindje ndaj gjykatës në lidhje me tentativën për pengim, por jo për ndihmë në zbulimin e informacionit konfidencial.

    Grupi i Isni Kilajt

    Gjykatësi konstatoi se gjatë vizitës së Isni Kilajt në qendrën e paraburgimit, më 6 tetor 2023, Thaçi i kishte dhënë atij udhëzime të hollësishme se si duhej të dëshmonte një dëshmitar i mbrojtur i Prokurorisë. Ai i kishte dhënë gjithashtu kopje të deklaratave të mëparshme të dëshmitarit.

    Megjithatë, gjykatësi vlerësoi se provat nuk dëshmuan që Kilaj kishte ndërmarrë ndonjë veprim për t’ia përcjellë këto udhëzime dëshmitarit të mbrojtur. Po ashtu, nuk u vërtetua përfshirja e një personi të tretë në veprimin e përbashkët të pretenduar.

    Për këtë arsye, Thaçi dhe Kilaj u shpallën të pafajshëm për tentativë për pengim të personave zyrtarë përmes veprimit të përbashkët.

    Megjithatë, Thaçi u shpall fajtor për shkelje të fshehtësisë së procedurës dhe mosbindje ndaj gjykatës, pasi i kishte zbuluar Kilajt informacione konfidenciale për disa dëshmitarë të Prokurorisë.

    Gjykatësi konstatoi se Kilaj nuk kishte ndihmuar në zbulimin e këtyre informacioneve dhe e shpalli atë të pafajshëm për të gjitha akuzat.

    Rasti i Hajredin Kuçit

    Sa i përket Hajredin Kuçit, gjykatësi konstatoi se ai i kishte dërguar një mesazh dëshmitarit të Prokurorisë, Rrustem Mustafës, në kundërshtim me urdhrin e gjykatës që ndalonte kontakte të tilla.

    Kuçi dhe Thaçi u shpallën të pafajshëm lidhur me pretendimin për arritjen e një marrëveshjeje për kontaktimin e tre dëshmitarëve lidhur me dëshmitë e tyre, pasi nuk kishte prova të mjaftueshme që vërtetonin se Kuçi kishte ndërmarrë hapa për t’i kontaktuar ata.

    Gjatë shpalljes së aktgjykimit, gjykatësi theksoi peshën e veprave penale të kryera, duke nënvizuar se pengimi i detyrave zyrtare gjatë zhvillimit të një procesi gjyqësor përbën sulm ndaj integritetit të sistemit të drejtësisë dhe sundimit të ligjit.

    Dhomat e Specializuara kanë bërë të ditur se një përmbledhje më e hollësishme e aktgjykimit do të publikohet së shpejti në faqen e tyre zyrtare, ndërsa versioni i redaktuar publik i aktgjykimit do të jetë në dispozicion më vonë.

    Burimi: Insajderi

  • Dritarja për sigurinë energjetike të Kosovës është e hapur tani

    Dritarja për sigurinë energjetike të Kosovës është e hapur tani

    Dritarja për sigurinë energjetike të Kosovës është e hapur tani

    Nga James Frinzi

    Vlora mund ta ulë faturën. Kapaciteti i garantuar mund t’i mbajë dritat ndezur. DFC dhe EXIM mund t’i bëjnë të dyja pa rishkruar sovranitetin e Kosovës – nëse dosja hapet derisa shifrat dhe politika janë ende në përputhje.

    Kam filluar ta dua Kosovën. Vendi është i bukur, njerëzit janë të drejtpërdrejtë dhe mikpritja nuk është e shtirur. Shumë prej tyre, ashtu si edhe shumë pjesëtarë të diasporës më të gjerë shqiptare, jetojnë në Teksas – i njëjti vend nga vij unë. Kjo lidhje personale është arsyeja pse problemi energjetik nuk më duket më si një çështje e largët, e trajtuar vetëm në raporte. Është gjithashtu arsyeja pse aleanca ka rëndësi konkrete. Kosova dhe shqiptarët etnikë renditen ndër partnerët më të fortë të Shteteve të Bashkuara në Evropë. Opinioni publik ka mbetur vazhdimisht proamerikan. Bashkëpunimi në fushën e sigurisë ka qenë i besueshëm. Shtetet e Bashkuara e kanë trajtuar pavarësinë e Kosovës si një fakt që duhet mbështetur, e jo si një mjet negocimi. Kjo marrëdhënie është reale. Testi është nëse ajo do të shfrytëzohet për ta mbajtur Kosovën sovrane dhe financiarisht të qëndrueshme, apo nëse fatura e importit do të vazhdojë të rritet, ndërkohë që të gjithë presin një hartë afatgjatë më të përsosur.

    Humbjet janë të matshme. Që nga viti 2021, kostoja kumulative e importeve të energjisë elektrike tashmë ka tejkaluar një miliard euro. Vetëm viti 2025 kushtoi rreth 259 milionë euro. Dhjetë muajt e parë të vitit 2026 shtuan edhe 205 milionë euro të tjera. Termocentralet Kosova A dhe Kosova B janë centrale të vjetruara me linjit, të cilave u është kërkuar të përballojnë më shumë sesa janë projektuar fillimisht. Çdo orë që ato nuk mund të funksionojnë është një orë gjatë së cilës energjia blihet në tregun rajonal, me çmimin që përcakton tregu atë ditë. Për këto fatura nuk ka buton pauze. Pritja për një zgjidhje të përsosur nuk e ndal transferimin e parave jashtë vendit.

    Lehtësimi më i shpejtë dhe praktik është energjia elektrike që tashmë mund të qarkullojë. Interkoneksioni 400 kV ndërmjet Shqipërisë dhe Kosovës ekziston. Nëse mund të aranzhohen gjenerimi dhe kontratat tregtare në Vlorë me kushte më të favorshme sesa ato të tregut të hapur, energjia mund të rrjedhë drejt veriut pa ndërtuar një gazsjellës të ri brenda Kosovës. Kjo nuk është një arkitekturë e përhershme. Është një mënyrë për ta ulur faturën në periudhën afatshkurtër, ndërkohë që termocentralet ekzistuese bëhen më të besueshme. Kosova B2 tashmë ka përfituar rritje të kapacitetit dhe efikasitetit nga punimet e fundit. I njëjti program po vazhdon në B1, përfshirë përmirësimet mjedisore. Këto nuk janë projekte spektakolare, por mundësojnë më shumë orë pune për njësitë që tashmë janë paguar. Sistemet e baterive të Korporatës së Sfidave të Mijëvjeçarit (MCC) – rreth 340 MWh në lokacionet në Istog dhe Ferizaj, të cilat synohet të hyjnë në funksion rreth vitit 2029 – shtojnë fleksibilitet dhe ndihmojnë në menaxhimin e disbalancave. Ato nuk prodhojnë megavatët që mungojnë. Ato mundësojnë shfrytëzim më të mirë të asaj që ka sistemi.

    Kapaciteti i garantuar është ai që e shndërron lehtësimin e përkohshëm në stabilitet. Gazsjellësi Greqi–Maqedoni e Veriut synohet të përfundojë rreth mesit të vitit 2027. Zgjatja e këtij korridori deri në Kosovë dhe ndërtimi i një numri të kufizuar termocentralesh me gaz, nën kontrollin e Kosovës, do të siguronte energji të dispeçueshme, e cila nuk varet nga ankandi i ardhshëm i burimeve të ripërtëritshme apo nga viti i ardhshëm me thatësirë. Ekspozimi ndaj çmimeve të karburantit nuk zhduket; prandaj këto termocentrale duhet të jenë selektive dhe jo një zëvendësim i përgjithshëm i flotës së termocentraleve me linjit. Ato ofrojnë shtresën e kapacitetit që mund të aktivizohet kur është e nevojshme. Gazifikimi i linjitit nuk është alternativa më e shpejtë vendore. Uji tashmë është një kufizim real në rajon. Kostoja kapitale, afati i ndërtimit dhe mbetjet mjedisore të lëna nga ish-uzina Lurgi pranë Obiliqit e bëjnë gazifikimin një mënyrë të dobët për të ulur faturat gjatë kësaj dekade. Termocentralet me gaz, të furnizuara përmes një gazsjellësi rajonal, kërkojnë më shumë kohë sesa furnizimi me energji elektrike nga Vlora, por më pak kohë sesa një program i plotë vendor i gazifikimit. Ky është kompromisi praktik që ndërton stabilitet pa përsëritur problemet e së kaluarës me ujin dhe kostot.

    Burimet e ripërtëritshme e ulin vëllimin e energjisë së nevojshme. Ankandet e fundit kanë rezultuar me çmime për energjinë diellore afër 49 eurove për megavat-orë dhe për energjinë e erës afër 76 eurove. Këto çmime janë konkurruese pasi centralet të ndërtohen dhe të hyjnë në funksion. Ato i ulin importet gjatë orëve kur prodhojnë energji, gjë që është e dobishme. Por ato nuk sigurojnë energji të garantuar brenda afateve kohore të faturës aktuale dhe nuk e eliminojnë nevojën për diçka që mund të funksionojë kur era nuk fryn dhe dielli perëndon. Edhe nëse përfundimisht ekonomia e tyre duket e favorshme, afati i realizimit nuk përputhet me problemin që tashmë është i madh. Trajtimi i tyre si zgjidhja kryesore për kostot e këtij dimri apo të vitit të ardhshëm është një gabim në kategorizim. Ato i përkasin përzierjes energjetike si burime që ulin vëllimin e energjisë së nevojshme dhe si kontribuese afatgjata. Ato nuk janë zëvendësim për kapacitetin që mund të aktivizohet sipas nevojës.

    Pikërisht këtu aleanca bëhet konkrete dhe ku DFC dhe EXIM shërbejnë si kanali praktik. Korporata Amerikane e Financave për Zhvillim Ndërkombëtar (DFC) është e strukturuar për të nxitur investimet private në vendet partnere përmes kredive, investimeve në kapital, garancive dhe sigurimit ndaj rrezikut politik. Ajo pret që projektet të jenë komercialisht të qëndrueshme dhe të gjenerojnë kthime që i kthehen Thesarit të SHBA-së. Banka e Eksport-Importit e Shteteve të Bashkuara (EXIM) financon eksportet amerikane të pajisjeve, inxhinierisë dhe shërbimeve përkatëse, kur tregjet private nuk janë të gatshme ta përballojnë të gjithë rrezikun. Të dyja institucionet ekzistojnë pikërisht për projekte që avancojnë interesat tregtare amerikane, duke mbështetur njëkohësisht prioritetet e vetë vendit pritës – infrastruktura energjetike që siguron furnizimin për një aleat të afërt dhe krijon një treg të qëndrueshëm për LNG-në ose turbinat amerikane, përputhet me këtë model.

    Për Kosovën, përfitimi është qasja në kapital dhe teknologji për kapacitet të përzgjedhur të garantuar, pa kushtet më të rënda të politikave që shoqërojnë grantet e drejtpërdrejta. Një termocentral me gaz i strukturuar në baza komerciale, ose objektet mbështetëse që i mundësojnë Kosovës të pranojë gazin që vjen përmes korridorit të Maqedonisë së Veriut, mund të financohet nëse ekziston një strukturë e qartë e blerjes së energjisë dhe një rrugë e përcaktuar e të hyrave. Kosova i ruan vendimet për strukturën e pronësisë, zgjedhjen e teknologjisë, kushtet e blerjes së energjisë dhe madhësinë e pjesës së sistemit që dëshiron të ndërtojë. Shtetet e Bashkuara fitojnë një marrëdhënie tregtare afatgjatë: mundësi për blerje të LNG-së, shitje të pajisjeve dhe tregti të vazhdueshme me një partner të besueshëm. Kjo është e ndërsjellë. Ajo gjithashtu e thellon aleancën në një mënyrë që ndihma e drejtpërdrejtë nuk e bën. Aktivitetet rajonale tashmë e tregojnë këtë model – marrëveshjet afatgjata të furnizimit me LNG amerikane që përfshijnë Shqipërinë, puna aktive në Korridorin Vertikal dhe diskutimet për infrastrukturën përkatëse në Greqi dhe në Ballkanin më të gjerë. DFC dhe EXIM kanë qenë pjesë e këtyre diskutimeve në vende të tjera; të njëjtat instrumente mund të zbatohen edhe këtu, sapo Kosova të paraqesë një projekt të financueshëm.

    Marrëveshja ekzistuese e MCC-së tashmë përfshin një komponent të quajtur American Catalyst Facility, i projektuar shprehimisht për të mobilizuar DFC-në në investime private plotësuese në sektorin e energjisë. Bateritë në kuadër të kësaj marrëveshjeje trajtojnë çështjen e fleksibilitetit. DFC dhe EXIM janë kanali për shtresën e ardhshme – prodhimin e energjisë së dispeçueshme dhe infrastrukturën që e mbështet atë. Ato janë instrumente investimi dhe financimi të eksporteve, jo programe qeverisjeje. Sovraniteti mbetet në Prishtinë, sepse qeveria e vendit pritës vendos nëse do t’i kërkojë ato, me çfarë kushtesh dhe për cilat projekte. Aktivitetet më të vogla të mëparshme të DFC-së në Kosovë (garancitë kreditore që mbështesin huadhënien vendore për efikasitet energjetik dhe burime të vogla të ripërtëritshme) tregojnë se këto institucione mund të operojnë në Kosovë. Projektet më të mëdha të kapacitetit të garantuar thjesht kërkojnë një strukturim komercial që i bën ato të pranueshme për financim.

    Koha mbetet pjesë e vlerës së këtij kanali. Administrata aktuale amerikane ka treguar interes të qartë për zgjerimin e korridoreve të LNG-së dhe lidhjeve tregtare në sektorin e energjisë. Këto rrugë dhe ky vullnet janë aktivë tani. Kosovës nuk i duhet të marrë një vendim përfundimtar investimi nesër. Por ajo duhet ta hapë dhe ta çojë përpara këtë çështje – të identifikojë strukturat e mundshme të blerjes së energjisë, të kërkojë angazhimin e DFC-së dhe EXIM-it dhe të nisë bisedimet komerciale – derisa dritarja të jetë ende e hapur. Pritja nuk e ul faturën e importeve që po paguhet tashmë dhe as nuk e përmirëson besueshmërinë e termocentraleve ekzistuese. Kombinimi i kostove të larta vendore dhe orientimit tregtar amerikan drejt eksporteve të LNG-së nuk do të mbetet i pandryshuar. Angazhimi me këto institucione përpara se administrata aktuale të largohet nga detyra është shfrytëzimi praktik i aleancës: ai rrit mundësinë që kapitali dhe alternativat e furnizimit të jenë në dispozicion kur Kosova të jetë e gatshme të vendosë, në vend që më vonë të zbulojë se kushtet e favorshme kanë ndryshuar.

    Asnjëra nga këto nuk kërkon që Kosova të heqë dorë nga zgjedhjet e saj. Një aleat të ndihmon të mbetesh i pavarur; ai nuk ta projekton sistemin energjetik. Rruga praktike është e qartë: të shfrytëzohet linja që tashmë ekziston për ta ulur faturën, të mbahen termocentralet ekzistuese në funksion për më shumë orë përmes rehabilitimeve që tashmë janë duke u zhvilluar, të trajtohen bateritë dhe burimet e ripërtëritshme si plotësuese të dobishme dhe jo si zgjidhja kryesore, si dhe të hapet biseda e strukturuar për kapacitet të përzgjedhur të garantuar – termocentrale me gaz të furnizuara përmes korridorit të Maqedonisë së Veriut, të financuara dhe të pajisura përmes DFC-së dhe EXIM-it – derisa shifrat dhe politika janë ende në përputhje. Sovraniteti ruhet duke vendosur vetë për përzierjen energjetike. Miqësia dëshmohet duke ofruar kapitalin dhe tregun pa ndërhyrë në vendimmarrje. Dritarja është e hapur. Fatura nuk po pret.

  • Dritarja për sigurinë energjetike të Kosovës është e hapur tani

    Dritarja për sigurinë energjetike të Kosovës është e hapur tani

    Dritarja për sigurinë energjetike të Kosovës është e hapur tani

    Nga James Frinzi

    Vlora mund ta ulë faturën. Kapaciteti i garantuar mund t’i mbajë dritat ndezur. DFC dhe EXIM mund t’i bëjnë të dyja pa rishkruar sovranitetin e Kosovës – nëse dosja hapet derisa shifrat dhe politika janë ende në përputhje.

    Kam filluar ta dua Kosovën. Vendi është i bukur, njerëzit janë të drejtpërdrejtë dhe mikpritja nuk është e shtirur. Shumë prej tyre, ashtu si edhe shumë pjesëtarë të diasporës më të gjerë shqiptare, jetojnë në Teksas – i njëjti vend nga vij unë. Kjo lidhje personale është arsyeja pse problemi energjetik nuk më duket më si një çështje e largët, e trajtuar vetëm në raporte. Është gjithashtu arsyeja pse aleanca ka rëndësi konkrete. Kosova dhe shqiptarët etnikë renditen ndër partnerët më të fortë të Shteteve të Bashkuara në Evropë. Opinioni publik ka mbetur vazhdimisht proamerikan. Bashkëpunimi në fushën e sigurisë ka qenë i besueshëm. Shtetet e Bashkuara e kanë trajtuar pavarësinë e Kosovës si një fakt që duhet mbështetur, e jo si një mjet negocimi. Kjo marrëdhënie është reale. Testi është nëse ajo do të shfrytëzohet për ta mbajtur Kosovën sovrane dhe financiarisht të qëndrueshme, apo nëse fatura e importit do të vazhdojë të rritet, ndërkohë që të gjithë presin një hartë afatgjatë më të përsosur.

    Humbjet janë të matshme. Që nga viti 2021, kostoja kumulative e importeve të energjisë elektrike tashmë ka tejkaluar një miliard euro. Vetëm viti 2025 kushtoi rreth 259 milionë euro. Dhjetë muajt e parë të vitit 2026 shtuan edhe 205 milionë euro të tjera. Termocentralet Kosova A dhe Kosova B janë centrale të vjetruara me linjit, të cilave u është kërkuar të përballojnë më shumë sesa janë projektuar fillimisht. Çdo orë që ato nuk mund të funksionojnë është një orë gjatë së cilës energjia blihet në tregun rajonal, me çmimin që përcakton tregu atë ditë. Për këto fatura nuk ka buton pauze. Pritja për një zgjidhje të përsosur nuk e ndal transferimin e parave jashtë vendit.

    Lehtësimi më i shpejtë dhe praktik është energjia elektrike që tashmë mund të qarkullojë. Interkoneksioni 400 kV ndërmjet Shqipërisë dhe Kosovës ekziston. Nëse mund të aranzhohen gjenerimi dhe kontratat tregtare në Vlorë me kushte më të favorshme sesa ato të tregut të hapur, energjia mund të rrjedhë drejt veriut pa ndërtuar një gazsjellës të ri brenda Kosovës. Kjo nuk është një arkitekturë e përhershme. Është një mënyrë për ta ulur faturën në periudhën afatshkurtër, ndërkohë që termocentralet ekzistuese bëhen më të besueshme. Kosova B2 tashmë ka përfituar rritje të kapacitetit dhe efikasitetit nga punimet e fundit. I njëjti program po vazhdon në B1, përfshirë përmirësimet mjedisore. Këto nuk janë projekte spektakolare, por mundësojnë më shumë orë pune për njësitë që tashmë janë paguar. Sistemet e baterive të Korporatës së Sfidave të Mijëvjeçarit (MCC) – rreth 340 MWh në lokacionet në Istog dhe Ferizaj, të cilat synohet të hyjnë në funksion rreth vitit 2029 – shtojnë fleksibilitet dhe ndihmojnë në menaxhimin e disbalancave. Ato nuk prodhojnë megavatët që mungojnë. Ato mundësojnë shfrytëzim më të mirë të asaj që ka sistemi.

    Kapaciteti i garantuar është ai që e shndërron lehtësimin e përkohshëm në stabilitet. Gazsjellësi Greqi–Maqedoni e Veriut synohet të përfundojë rreth mesit të vitit 2027. Zgjatja e këtij korridori deri në Kosovë dhe ndërtimi i një numri të kufizuar termocentralesh me gaz, nën kontrollin e Kosovës, do të siguronte energji të dispeçueshme, e cila nuk varet nga ankandi i ardhshëm i burimeve të ripërtëritshme apo nga viti i ardhshëm me thatësirë. Ekspozimi ndaj çmimeve të karburantit nuk zhduket; prandaj këto termocentrale duhet të jenë selektive dhe jo një zëvendësim i përgjithshëm i flotës së termocentraleve me linjit. Ato ofrojnë shtresën e kapacitetit që mund të aktivizohet kur është e nevojshme. Gazifikimi i linjitit nuk është alternativa më e shpejtë vendore. Uji tashmë është një kufizim real në rajon. Kostoja kapitale, afati i ndërtimit dhe mbetjet mjedisore të lëna nga ish-uzina Lurgi pranë Obiliqit e bëjnë gazifikimin një mënyrë të dobët për të ulur faturat gjatë kësaj dekade. Termocentralet me gaz, të furnizuara përmes një gazsjellësi rajonal, kërkojnë më shumë kohë sesa furnizimi me energji elektrike nga Vlora, por më pak kohë sesa një program i plotë vendor i gazifikimit. Ky është kompromisi praktik që ndërton stabilitet pa përsëritur problemet e së kaluarës me ujin dhe kostot.

    Burimet e ripërtëritshme e ulin vëllimin e energjisë së nevojshme. Ankandet e fundit kanë rezultuar me çmime për energjinë diellore afër 49 eurove për megavat-orë dhe për energjinë e erës afër 76 eurove. Këto çmime janë konkurruese pasi centralet të ndërtohen dhe të hyjnë në funksion. Ato i ulin importet gjatë orëve kur prodhojnë energji, gjë që është e dobishme. Por ato nuk sigurojnë energji të garantuar brenda afateve kohore të faturës aktuale dhe nuk e eliminojnë nevojën për diçka që mund të funksionojë kur era nuk fryn dhe dielli perëndon. Edhe nëse përfundimisht ekonomia e tyre duket e favorshme, afati i realizimit nuk përputhet me problemin që tashmë është i madh. Trajtimi i tyre si zgjidhja kryesore për kostot e këtij dimri apo të vitit të ardhshëm është një gabim në kategorizim. Ato i përkasin përzierjes energjetike si burime që ulin vëllimin e energjisë së nevojshme dhe si kontribuese afatgjata. Ato nuk janë zëvendësim për kapacitetin që mund të aktivizohet sipas nevojës.

    Pikërisht këtu aleanca bëhet konkrete dhe ku DFC dhe EXIM shërbejnë si kanali praktik. Korporata Amerikane e Financave për Zhvillim Ndërkombëtar (DFC) është e strukturuar për të nxitur investimet private në vendet partnere përmes kredive, investimeve në kapital, garancive dhe sigurimit ndaj rrezikut politik. Ajo pret që projektet të jenë komercialisht të qëndrueshme dhe të gjenerojnë kthime që i kthehen Thesarit të SHBA-së. Banka e Eksport-Importit e Shteteve të Bashkuara (EXIM) financon eksportet amerikane të pajisjeve, inxhinierisë dhe shërbimeve përkatëse, kur tregjet private nuk janë të gatshme ta përballojnë të gjithë rrezikun. Të dyja institucionet ekzistojnë pikërisht për projekte që avancojnë interesat tregtare amerikane, duke mbështetur njëkohësisht prioritetet e vetë vendit pritës – infrastruktura energjetike që siguron furnizimin për një aleat të afërt dhe krijon një treg të qëndrueshëm për LNG-në ose turbinat amerikane, përputhet me këtë model.

    Për Kosovën, përfitimi është qasja në kapital dhe teknologji për kapacitet të përzgjedhur të garantuar, pa kushtet më të rënda të politikave që shoqërojnë grantet e drejtpërdrejta. Një termocentral me gaz i strukturuar në baza komerciale, ose objektet mbështetëse që i mundësojnë Kosovës të pranojë gazin që vjen përmes korridorit të Maqedonisë së Veriut, mund të financohet nëse ekziston një strukturë e qartë e blerjes së energjisë dhe një rrugë e përcaktuar e të hyrave. Kosova i ruan vendimet për strukturën e pronësisë, zgjedhjen e teknologjisë, kushtet e blerjes së energjisë dhe madhësinë e pjesës së sistemit që dëshiron të ndërtojë. Shtetet e Bashkuara fitojnë një marrëdhënie tregtare afatgjatë: mundësi për blerje të LNG-së, shitje të pajisjeve dhe tregti të vazhdueshme me një partner të besueshëm. Kjo është e ndërsjellë. Ajo gjithashtu e thellon aleancën në një mënyrë që ndihma e drejtpërdrejtë nuk e bën. Aktivitetet rajonale tashmë e tregojnë këtë model – marrëveshjet afatgjata të furnizimit me LNG amerikane që përfshijnë Shqipërinë, puna aktive në Korridorin Vertikal dhe diskutimet për infrastrukturën përkatëse në Greqi dhe në Ballkanin më të gjerë. DFC dhe EXIM kanë qenë pjesë e këtyre diskutimeve në vende të tjera; të njëjtat instrumente mund të zbatohen edhe këtu, sapo Kosova të paraqesë një projekt të financueshëm.

    Marrëveshja ekzistuese e MCC-së tashmë përfshin një komponent të quajtur American Catalyst Facility, i projektuar shprehimisht për të mobilizuar DFC-në në investime private plotësuese në sektorin e energjisë. Bateritë në kuadër të kësaj marrëveshjeje trajtojnë çështjen e fleksibilitetit. DFC dhe EXIM janë kanali për shtresën e ardhshme – prodhimin e energjisë së dispeçueshme dhe infrastrukturën që e mbështet atë. Ato janë instrumente investimi dhe financimi të eksporteve, jo programe qeverisjeje. Sovraniteti mbetet në Prishtinë, sepse qeveria e vendit pritës vendos nëse do t’i kërkojë ato, me çfarë kushtesh dhe për cilat projekte. Aktivitetet më të vogla të mëparshme të DFC-së në Kosovë (garancitë kreditore që mbështesin huadhënien vendore për efikasitet energjetik dhe burime të vogla të ripërtëritshme) tregojnë se këto institucione mund të operojnë në Kosovë. Projektet më të mëdha të kapacitetit të garantuar thjesht kërkojnë një strukturim komercial që i bën ato të pranueshme për financim.

    Koha mbetet pjesë e vlerës së këtij kanali. Administrata aktuale amerikane ka treguar interes të qartë për zgjerimin e korridoreve të LNG-së dhe lidhjeve tregtare në sektorin e energjisë. Këto rrugë dhe ky vullnet janë aktivë tani. Kosovës nuk i duhet të marrë një vendim përfundimtar investimi nesër. Por ajo duhet ta hapë dhe ta çojë përpara këtë çështje – të identifikojë strukturat e mundshme të blerjes së energjisë, të kërkojë angazhimin e DFC-së dhe EXIM-it dhe të nisë bisedimet komerciale – derisa dritarja të jetë ende e hapur. Pritja nuk e ul faturën e importeve që po paguhet tashmë dhe as nuk e përmirëson besueshmërinë e termocentraleve ekzistuese. Kombinimi i kostove të larta vendore dhe orientimit tregtar amerikan drejt eksporteve të LNG-së nuk do të mbetet i pandryshuar. Angazhimi me këto institucione përpara se administrata aktuale të largohet nga detyra është shfrytëzimi praktik i aleancës: ai rrit mundësinë që kapitali dhe alternativat e furnizimit të jenë në dispozicion kur Kosova të jetë e gatshme të vendosë, në vend që më vonë të zbulojë se kushtet e favorshme kanë ndryshuar.

    Asnjëra nga këto nuk kërkon që Kosova të heqë dorë nga zgjedhjet e saj. Një aleat të ndihmon të mbetesh i pavarur; ai nuk ta projekton sistemin energjetik. Rruga praktike është e qartë: të shfrytëzohet linja që tashmë ekziston për ta ulur faturën, të mbahen termocentralet ekzistuese në funksion për më shumë orë përmes rehabilitimeve që tashmë janë duke u zhvilluar, të trajtohen bateritë dhe burimet e ripërtëritshme si plotësuese të dobishme dhe jo si zgjidhja kryesore, si dhe të hapet biseda e strukturuar për kapacitet të përzgjedhur të garantuar – termocentrale me gaz të furnizuara përmes korridorit të Maqedonisë së Veriut, të financuara dhe të pajisura përmes DFC-së dhe EXIM-it – derisa shifrat dhe politika janë ende në përputhje. Sovraniteti ruhet duke vendosur vetë për përzierjen energjetike. Miqësia dëshmohet duke ofruar kapitalin dhe tregun pa ndërhyrë në vendimmarrje. Dritarja është e hapur. Fatura nuk po pret.

  • Hoxhaj pas vendimit ndaj Thaçit: Qëndro i fortë miku im!

    Hoxhaj pas vendimit ndaj Thaçit: Qëndro i fortë miku im!

    Hoxhaj pas vendimit ndaj Thaçit: Qëndro i fortë miku im!

    Ish-ministri i Punëve të Jashtme, Enver Hoxhaj, ka reaguar pas aktgjykimit të Gjykatës Speciale në Hagë ndaj ish-presidentit Hashim Thaçi.

    Përmes një postimi në Facebook, Hoxhaj ka shprehur mbështetjen për Thaçin, duke e cilësuar vendimin e gjykatës si një padrejtësi tjetër.

    “Gjykata Speciale i shtoi një padrejtësi padrejtësisë që tashmë është bërë. Qëndro i fortë, miku im! Kosova qëndron pranë teje”, ka shkruar Hoxhaj.

    Hashim Thaçi u dënua me 1 vjet e pesë muaj burgim në gjyqin e dytë ndaj tij./Klankosova.tv

  • Hoxhaj pas vendimit ndaj Thaçit: Qëndro i fortë miku im!

    Hoxhaj pas vendimit ndaj Thaçit: Qëndro i fortë miku im!

    Hoxhaj pas vendimit ndaj Thaçit: Qëndro i fortë miku im!

    Ish-ministri i Punëve të Jashtme, Enver Hoxhaj, ka reaguar pas aktgjykimit të Gjykatës Speciale në Hagë ndaj ish-presidentit Hashim Thaçi.

    Përmes një postimi në Facebook, Hoxhaj ka shprehur mbështetjen për Thaçin, duke e cilësuar vendimin e gjykatës si një padrejtësi tjetër.

    “Gjykata Speciale i shtoi një padrejtësi padrejtësisë që tashmë është bërë. Qëndro i fortë, miku im! Kosova qëndron pranë teje”, ka shkruar Hoxhaj.

    Hashim Thaçi u dënua me 1 vjet e pesë muaj burgim në gjyqin e dytë ndaj tij./Klankosova.tv