Shkruan Artan Nimani:
Rritja e vazhdueshme e çmimeve të produkteve të konsumit familjar paraqet një nga sfidat më të mëdha ekonomike dhe sociale për qytetarët e Kosovës. Të dhënat krahasuese për periudhën tetor 2021 – tetor 2026 tregojnë se kostoja e jetesës është rritur ndjeshëm, duke ushtruar presion të drejtpërdrejtë mbi buxhetin dhe fuqinë blerëse të familjeve.
Analiza e çmimeve të paraqitura në tabelën e mëposhtme evidenton një rritje mesatare prej rreth 45% për produktet e përzgjedhura. Veçanërisht shqetësuese është fakti se rritjet më të mëdha janë regjistruar te produktet që kanë konsum të përditshëm ose që përbëjnë pjesë të rëndësishme të shportës familjare.
Mishi i gjedhit është shtrenjtuar për 79%, mishi i pulës për 76%, ndërsa mishi i viçit për 73%. Njëkohësisht, produktet bujqësore dhe ushqimore kanë shënuar rritje të konsiderueshme: domatet për 84%, specat për 80%, buka e bardhë dhe mielli i grurit për 47%, ndërsa sheqeri për 42%.
Rritja nuk është kufizuar vetëm në ushqim. Drutë për ngrohje janë shtrenjtuar për 58%, dizeli për 53%, ndërsa energjia elektrike, sipas të dhënave të paraqitura, ka shënuar rritje prej 32%. Kjo tregon se familjet kosovare përballen me një rritje të shumëfishtë të kostove, që përfshin ushqimin, transportin, energjinë dhe ngrohjen.
Nga perspektiva ekonomike, problemi kryesor nuk është vetëm niveli nominal i çmimeve, por raporti ndërmjet rritjes së çmimeve dhe rritjes së të ardhurave. Nëse pagat, pensionet dhe të ardhurat e tjera të familjeve nuk rriten në mënyrë proporcionale me inflacionin dhe koston reale të jetesës, rezultati është zvogëlimi i fuqisë blerëse dhe përkeqësimi gradual i standardit jetësor.
Ky fenomen prek në mënyrë të veçantë familjet me të ardhura të ulëta, pensionistët dhe kategoritë sociale që një pjesë të madhe të të ardhurave të tyre e shpenzojnë për nevojat bazë. Për këto kategori, rritja e çmimeve nuk përfaqëson thjesht një ndryshim statistikor, por një kufizim real të konsumit dhe të cilësisë së jetës.
Institucionet publike duhet ta trajtojnë këtë situatë me politika më të strukturuara dhe afatgjata. Nuk mjafton që zhvillimi ekonomik të matet vetëm përmes treguesve makroekonomikë. Një nga treguesit më të rëndësishëm të suksesit të një politike ekonomike duhet të jetë aftësia e qytetarit për të ruajtur dhe përmirësuar standardin e tij jetësor.
Në këtë kuptim, kërkohet një analizë më e thelluar e strukturës së çmimeve, forcimi i mekanizmave të mbikëqyrjes së tregut, mbështetja e prodhimit vendor dhe hartimi i politikave që mbrojnë fuqinë blerëse të familjeve.
Rritja ekonomike ka kuptim vetëm atëherë kur rezultatet e saj reflektohen në jetën e përditshme të qytetarëve. Në të kundërtën, rritja e vazhdueshme e çmimeve, pa një rritje të përshtatshme të të ardhurave, rrezikon të prodhojë një shoqëri me konsum më të kufizuar, pabarazi më të madhe dhe pasiguri sociale në rritje.
Rritjet më të larta janë përqendruar në disa kategori të ushqimit dhe produkteve të konsumit të përditshëm, çka e bën ndikimin mbi familjet me të ardhura të ulëta proporcionalisht më të rëndë.
Burimi: Insajderi