Të rinjtë me prejardhje shqiptare nga Dübendorfi i Zvicrës kanë themeluar shoqatën kulturore Ansambli Ura, me qëllim ruajtjen e traditave shqiptare dhe përcjelljen e tyre te brezat e rinj. Shoqata, e cila po tërheq interes të madh, synon gjithashtu të ndërtojë ura lidhëse mes kulturës shqiptare dhe asaj zvicerane.
«Kjo është oda jonë», shpjegon Besijan Hoxhaj, duke treguar dhomën e mbledhjeve të shoqatës. Në kulturën shqiptare, oda është një hapësirë e ngjashme me dhomën e ndenjjes, ku njerëzit takohen dhe kalojnë kohë së bashku, raporton mediumi lokal zviceran Zo-online.
Ansambli Ura ka krijuar hapësirën e vet në një ndërtesë industriale në periferi të Volketswilit, pranë kufirit me Gfennin. Muret janë zbukuruar me qilima tradicionalë, ndërsa në një cep qëndron një gramafon me një koleksion të rrallë pllakash vinili me këngë popullore.
“Në të kaluarën, oda ishte e ndarë sipas gjinisë, por sot të gjithë takohen këtu”, shpjegon Hoxhaj, kryetar i shoqatës.
E themeluar pak më shumë se një vit më parë nga dhjetë të rinj, shoqata synon të ndërthurë trashëgiminë kulturore shekullore shqiptare me realitetin modern në të cilin janë rritur themeluesit e saj. Ajo ofron kurse në grup dhe individuale të valleve popullore shqiptare, drejton një orkestër, jep me qira kostume tradicionale dhe organizon shfaqje e aktivitete të ndryshme, transmeton Telegrafi.
Një shoqatë që ndërton ura mes brezave
“Ura do të thotë urë. Ne po përpiqemi të ndërtojmë një urë mes të rinjve dhe të moshuarve”, shpjegon bashkëthemeluesja Besjana Shahinaj.
Në kantonin e Cyrihut ekzistojnë tashmë disa shoqata kulturore shqiptare, por, sipas saj, Ansambli Ura synon të ndjekë një qasje të re.
Ndryshe nga shumë prindër dhe gjyshër të tyre, themeluesit e shoqatës nuk kanë emigruar në Zvicër, por janë rritur dhe shkolluar atje.
“Ne jemi rritur në Zvicër, kemi shkuar në shkollë këtu dhe jemi integruar në shoqëri”, thotë Hoxhaj, 26 vjeç.
Shahinaj, 23 vjeçe, thotë se ata duan të ruajnë vlerat pozitive që kanë vërejtur te shoqatat e tjera, përfshirë promovimin e vlerave shqiptare, ndjenjën e familjes dhe mbështetjen e ndërsjellë. Megjithatë, synojnë të sjellin edhe një frymë të re.
“Ne kemi procese të shpejta vendimmarrjeje, një bord të vogël me vetëm tre anëtarë dhe përqendrohemi më shumë te mediat sociale”, shpjegon Hoxhaj.
Kjo qasje ka bërë që shoqata e re të fitojë shpejt rëndësi në skenën e klubeve kulturore. Në kanalet e saj të ndryshme, ajo ka mbledhur rreth 8.000 ndjekës dhe ka afërsisht 170 anëtarë, prej të cilëve 140 janë aktivë në grupet e vallëzimit ose në orkestër.
“Jemi befasuar nga reagimi. Vazhdojmë të marrim pyetje të reja nga e gjithë Zvicra”, thotë Hoxhaj.
Të rinjtë kërkojnë lidhje me rrënjët e tyre
Sipas Shahinajt, shumë të rinj me prejardhje shqiptare kërkojnë të ruajnë lidhjen me kulturën e tyre, veçanërisht ata që janë rritur në Zvicër.
“Njerëzit po kërkojnë një lidhje me kulturën shqiptare. Ata kanë frikë se mund t’i harrojnë traditat, gjuhën ose vallet e tyre”, thotë ajo.
Edhe shumë prindër dëshirojnë që fëmijët e tyre të mësojnë më shumë për trashëgiminë kulturore të familjeve të tyre.
“Shumë të rinj shqiptarë ndihen si në shtëpi në Zvicër, por njëkohësisht mbajnë brenda vetes trashëgiminë e tyre. Me ne, ata nuk kanë pse të zgjedhin njërën apo tjetrën. Mund të jenë të dyja”, shprehet Hoxhaj.
Shoqata synon t’u ndihmojë të rinjve të gjejnë ndjenjën e përkatësisë, pa pasur nevojë të heqin dorë nga asnjëra prej dy kulturave.
Vallëzimi, pjesë e rëndësishme e kulturës shqiptare
Vallëzimi është një nga elementet kryesore që i bashkon anëtarët e shoqatës.
“Është një element i rëndësishëm i shoqërisë sonë. Njerëzit kërcejnë në dasma, ditëlindje, festa fshati, pra sa herë që mblidhen më shumë se dhjetë persona”, shpjegon Shahinaj.
Grupet e vallëzimit të Ansamblit Ura kanë mundësinë t’i prezantojnë aftësitë e tyre para publikut.
Njëri prej valltarëve është Mergur Cikaj, i cili tregon se vallëzimi e ndihmon të shkëputet nga përditshmëria.
“Kur kërcej, mund të harroj gjithçka. Bota përreth meje zhduket dhe i gjithë stresi largohet”, thotë i riu nga Dübendorfi.
Stërvitjet zhvillohen nën drejtimin e trajnerëve, mes tyre Hoxhaj dhe Shahinaj, dhe u dedikohen fëmijëve të grupmoshave të ndryshme, duke filluar nga mosha katërvjeçare.
Repertori përfshin koreografi elegante dhe dinamike nga veriu, qendra dhe jugu i Shqipërisë. Për këtë qëllim, shoqata ka siguruar një koleksion të gjerë kostumesh tradicionale, të cilat pasqyrojnë larminë rajonale të veshjeve shqiptare. Ato dallohen për pëlhurat e lehta dhe të trasha, si dhe për qëndisjet me motive floreale dhe gjeometrike.
Kujtimi i luftës, një motivim për ruajtjen e traditave
Përmes vallëzimit, anëtarët e shoqatës synojnë të përcjellin edhe historitë që qëndrojnë pas secilës valle.
“Në këtë mënyrë, ne përpiqemi t’i mbajmë gjallë historitë e paraardhësve tanë”, thotë Shahinaj.
Ruajtja e trashëgimisë kulturore ka një rëndësi të veçantë edhe për shkak të përvojave të familjeve të tyre.
“Prindërit e mi u larguan nga lufta dhe u detyruan të ndërtonin një jetë të re këtu”, tregon Shahinaj.
Edhe Hoxhaj e lidh angazhimin e tij me historinë familjare. Nëna e tij kishte qenë valltare në shkollën e saj në Kosovë, derisa u detyrua të largohej nga atdheu.
“Ne duam ta jetojmë kulturën tonë edhe për prindërit tanë, të cilët jo gjithmonë kanë pasur mundësinë ta bëjnë këtë”, thotë ai.
Lufta në Kosovë dhe pasojat e saj
Shumë shqiptarë nga Kosova u larguan drejt Zvicrës gjatë viteve 1990 për t’i shpëtuar luftës. Në atë kohë, Kosova ishte pjesë e Jugosllavisë dhe kishte një popullsi kryesisht shqiptare.
Gjatë viteve 1990, qeveria e dominuar nga serbët kufizoi rëndë të drejtat e shqiptarëve të Kosovës. Gjuha shqipe, shkollat shqipe dhe aktivitetet kulturore u shtypën në jetën publike.
Në vitin 1998, konflikti u përshkallëzua në luftë. Pas ndërhyrjes së NATO-s në vitin 1999, ushtria jugosllave u tërhoq nga Kosova.
Të tregojnë kulturën shqiptare edhe përtej komunitetit të tyre
Përveç ruajtjes së traditave brenda komunitetit shqiptar, Ansambli Ura synon t’ia prezantojë kulturën shqiptare edhe publikut zviceran.
“Ne duam t’i afrojmë traditat shqiptare me zviceranët dhe të ndërtojmë ura mes dy kulturave.” thotë Shahinaj.
Hoxhaj thekson se shqiptarët janë shumë më tepër sesa historitë e luftës dhe të ikjes, si dhe imazhi që ndonjëherë paraqitet për ta në media.
“Ne duam të tregojmë se sa të larmishëm jemi”, thotë ai.
Sipas Hoxhajt, Shqipëria dhe Zvicra kanë edhe ngjashmëri, ndër të cilat përmend larminë e kostumeve tradicionale dhe peizazhet malore.
Përmes vallëzimit, muzikës, veshjeve tradicionale dhe aktiviteteve kulturore, të rinjtë e Ansamblit Ura synojnë të ruajnë rrënjët e tyre shqiptare, duke forcuar njëkohësisht lidhjen me vendin ku janë rritur./Telegrafi/